یعنی چه
در لغتنامه دهخدا برای واژه ساتگین دو معنی اصلی ذکر شده است؛ معنی حقیقی آن محبوب، معشوق و مطلوب است و در کاربرد مجازی و رایجتر در شعر فارسی، به معنای قدح، ساغر یا پیاله بزرگ شرابخوری است که آن را پر میکردند و به یاد و سلامتی دوست مینوشیدند.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت سَاتْگِین تلفظ میشود و صورتهای دیگر آن در متون کهن به صورت ساتگینی، ساتگنی، ساتکن و ساتکین نیز ضبط شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، اگر به دنبال معادل این واژه باشید، کلماتی مانند جام، ساغر، پیاله بزرگ، باطیه و دوستگانی کاربرد دارند. همچنین بر اساس طراح سوال، عبارت دقیق ۱۳ حرفی مورد نظر خودِ «ساتگین در دهخدا» است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم دقیق ساتگین در زبان انگلیسی از عباراتی استفاده میشود که به جامها و ظرفهای بزرگ مخصوص نوشیدنی در ادوار کهن اشاره دارند.
به فارسی
واژههای جام، ساغر، پیاله، رطل گران، بادیه، باطیه، صراحی و دوستگانی از برگردانها و مترادفهای دقیق فارسی این کلمه در متون کهن هستند؛ هرچند ریشه اصلی خود واژه طبق نظر دهخدا به نقل از انجمنآرا و آنندراج، از زبان ترکی وارد فارسی شده است.
نماد چیست
در ادبیات صوفیانه، عرفانی و معاصر فارسی، ساتگین نمادی از بزم محبت، وفاداری، عشقورزی جمعی و سنتِ زیبای نوشیدن به یاد و سلامتی غایبان و دوستان (دوستگانی) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ساتگین در دهخدا
واژه ساتگین در لغتنامه دهخدا یک مدخل جذاب با دو لایه معنایی متمایز است. این واژه در اصل خود به معنای محبوب، معشوق و مطلوب به کار میرفته، اما در کثرت استعمال شاعران کلاسیک فارسی، بیشتر در قالب ظرف، قدح و پیالهای بزرگ برای نوشیدن باده تجلی یافته است. ویژگی بارز این ظرف آن بوده که پیاله را پر میکردند و به یاد یک دوست و به سلامتی او سر میکشیدند که در فرهنگ سنتی به آن دوستگانی نیز میگفتند.
بر اساس مستندات دهخدا و فرهنگهای کهنی چون آنندراج، این واژه ریشه فارسی اصیل ندارد و از زبان ترکی وارد زبان و ادبیات فارسی شده است، اما آنچنان با شعر و بزمهای ایرانی درآمیخته که هویت ادبی کاملی پیدا کرده است؛ چنان که منوچهری دامغانی نیز در اشعار خود از آن و شقوق دیگرش یاد میکند.
در نهایت، این کلمه امروزه علاوه بر کاربردهای ادبی، در بازیهای فکری و جدولها به عنوان یک لغت کهن و اصیل بسیار مورد توجه است و در اصطلاحات نمادین نیز به عنوان مظهر وفاداری، بزمِ دوستی و پیمانهای عاطفی میان یاران شناخته میشود.