معنی
در زبان امروز، گزارش به معنای تشریح و تفصیل اخبار یا کارهای انجامشده (رپرتاژ) است. در متون کهن مانند شاهنامه نیز این واژه به معانی تعبیر کردن (مانند گزارش خواب)، تفسیر، شرح و بیان دین یا متون مقدس، و همچنین ادا کردن و انجام دادن وظیفه به کار رفته است.
یعنی چه
واژهٔ گزارش از نظر کاربردی یعنی مکتوب کردن یا بیان شفاهی واقعیتها، رویدادها و نتایج عملکردها به صورت منظم و شفاف تا مخاطب بتواند بر اساس آن تصمیمگیری کند یا از موضوعی آگاه شود.
مترادف
این واژهها در سیاقهای مختلف اداری، رسانهای و ادبی میتوانند به عنوان هممعنی یا جایگزین گزارش استفاده شوند.
هم خانواده
توجه به این نکته املایی ضروری است که تمامی همخانوادههای این واژه با حرف «ز» نوشته میشوند؛ چرا که از مصدر «گزاردن» به معنی ادا کردن و به جا آوردن هستند، نه از مصدر «گذشتن».
ریشه
ریشهٔ تاریخی این واژه به زبان پهلوی (پارسی میانه) و واژهٔ wizarishn (به معنی شرح و تفسیر) برمیگردد که در نهایت به ریشهٔ اوستایی car- متصل میشود. معنی اصلی ریشه، بیان کردن، شرح دادن و ادا کردن است.
جمله سازی
در جدول
واژهٔ «گزارش» دقیقاً ۵ حرف دارد و در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «رپرتاژ»، «شرح و تفصیل اخبار» یا «تعبیر خواب در شاهنامه» میآید.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Report رایجترین معادل است. در زبان عربی از «تقرير» و در ترکی استانبولی از واژه وامگرفته شدهٔ «Rapor» استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل گزارش
واژهٔ «گزارش» یکی از اصیلترین و پرکاربردترین کلمات زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه دارد. این واژه در گذشته بیشتر به معنای تفسیر دین، شرح متون مقدس و تعبیر خواب به کار میرفته، اما در دنیای امروز به ابزاری حیاتی در رسانهها، سازمانها و امور اداری تبدیل شده است و به معنای ارائهٔ منظم و مستند اطلاعات یا رویدادها است.
از نظر نمادین، گزارش تجسم شفافیت، آگاهیبخشی و امانتداری در انتقال حقیقت است. نکتهٔ بسیار مهم در نگارش این واژه، املای صحیح آن با حرف «ز» است؛ چرا که از مصدر «گزاردن» به معنای به جا آوردن و شرح دادن مشتق شده و نوشتن آن به صورت «گذارش» کاملاً اشتباه است.
اگرچه این واژه به صورت لفظی در متن قرآن کریم وجود ندارد (چرا که واژهای کاملاً آریایی است)، اما مفاهیم همسو با آن مانند نبأ (خبر)، تبیین و قصص (روایت کردن) به وفور در کتاب آسمانی دیده میشوند که نشاندهنده اهمیت انتقال درست اطلاعات در جوامع انسانی است.