یعنی چه
مغواة در لغت به معنی مکان گمراهی (مضلّه) و جایی است که انسان در آن سرگردان میشود و راه راست را گم میکند. همچنین به چاله، مغاک یا گودالی گفته میشود که شکارچیان برای به دام انداختن و گرفتن جانوران وحشی در زمین حفر میکنند.
تلفظ
این واژه در زبان عربی و متون کهن فارسی به دو صورت مَغواة (با فتح ميم) و مِغواة (با کسر ميم) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، واژه مغواة به عنوان پاسخ برای راهنمای «گودال شکار جانوران» یا «مکان گمراهی» به کار میرود و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به عربی
در زبان عربی از ریشه «غ و ی» ساخته شده و در عبارتهای امثالی مانند «مَن حَفَرَ مَغواةً وَقَعَ فيها» (چاهکن همیشه ته چاه است) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه شامل مضلّه (جای گمشدن)، مَهْلَکه، مغاک، دام و گودال شکار است. متضادهای آن نیز مَهْدیّ (محل هدایت) و مَنجات (جای نجات) هستند.
در قرآن
خود کلمه «مغواة» به این ساختار خاص در متن قرآن کریم نیامده است، اما ریشه ثلاثی مجرد آن یعنی «غوی» (به معنی ضلالت و گمراهی) کاربرد فراوانی دارد؛ مانند واژه «الغاوون» (گمراهان) در آیه ۲۲۴ سوره شعراء.
نماد چیست
در فرهنگ، ادبیات و متون اخلاقی، واژه مغواة به عنوان نمادی از دام دنیا، فریبهای نفسانی و جادههای انحرافی و هلاکتباری به کار میرود که ظاهری پنهان دارند اما انسان را به سقوط میکشانند.
جمعبندی و توضیح کامل مغواة
واژه مغواة یک وامواژه اصیل عربی در زبان و ادبیات فارسی است که دو معنای محوری دارد: نخست به معنی جغرافیای گمراهی و مکانی است که انسان در آن راه راست را گم میکند، و دوم به معنای مادی و فیزیکی گودالی است که برای به دام انداختن حیوانات حفر میشود.
این کلمه از ریشه «غوی» مشتق شده و با واژگانی چون غوایت، اغواء و غاوون همخانواده است. اگرچه خود این لفظ در قرآن مجید ذکر نشده، اما ریشه آن بارها برای توصیف گمراهی به کار رفته است.
در کاربردهای کنایی و تمثیلی، مغواة یادآور فریبهای پنهان دنیوی و چاههایی است که انسانهای بدخواه برای دیگران میکنند؛ چنانکه در ضربالمثل معروف عربی آمده است هر کس مغواة و گودالی بکند، خود در آن سقوط خواهد کرد.