یعنی چه
عبارت «هولِ حلیم» به معنای عجله مفرط، ولع و از دست دادن کنترل رفتاری به خاطر طمع یا شوق فراوان برای رسیدن به یک منفعت است. این ترکیب اصطلاحاً برای افرادی به کار میرود که به دلیل دستپاچگی در رسیدن به مقصود، رفتار عاقلانهای از خود نشان نمیدهند و معمولاً به خود زیان میرسانند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «هَوْلِ حَلیم» (hōl-e halīm) است که در آن «هول» به معنای هراس یا در اصطلاح عامیانه عجله، و «حلیم» اشاره به همان خوراک سنتی معروف دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «شتابزدگی ناشی از طمع یا دستپاچگی عامیانه»، کلمه «هول حلیم» است که دقیقاً از ۷ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این ضربالمثل و ضرر ناشی از شتابزدگی و طمع، از ضربالمثلهای ذکر شده استفاده میشود.
به عربی
در فرهنگ عربی، برای مهار این رفتار به ضربالمثل معروفِ بخشش و صبوری استناد میشود و برای توصیف خود حالت، از تعبیر ولع شتابزده استفاده میگردد.
در قرآن
ترکیب «هول حلیم» عامیانه و ساختگی است و در قرآن وجود ندارد. با این حال، کلمه «حَلیم» به معنی بردبار و صبور، یکی از صفات و نامهای خداوند در قرآن است (مانند آیه ۲۲۵ سوره بقره: «وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ»)، اما این معنا هیچ ارتباطی به «حلیم» (آش گندم) در این ضربالمثل ندارد.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه نماد بارز افرادی است که به خاطر زیادهخواهی و عدم کنترل بر رفتار خود، فرصتها را به تهدید تبدیل کرده و اسباب مضحکه یا زیان خود را فراهم میآورند.
جمعبندی و توضیح کامل هول حلیم
عبارت «هولِ حلیم» به خودی خود یک کلمه مستقل نیست، بلکه بخشی از کنایه و ضربالمثل معروف عامیانه «از هولِ حلیم افتاد تو دیگ» است که در فرهنگ عامه تهرانی و ایرانی کاربرد فراوانی دارد. ریشه این اصطلاح به حکایتهای قدیمی بازمیگردد؛ داستان مردی طماع و شکمپرو که با شنیدن خبر پختن حلیم نذری در همسایگی، چنان با دستپاچگی خود را به دیگ رساند که از شوق و هولِ تمام شدن آن، تعادلش را از دست داد و به درون دیگ داغ سقوط کرد.
این اصطلاح امروزه روانشناسیِ رفتار آدمهای عجول و حریص را بازگو میکند. وقتی فردی بدون سنجیدن جوانب کار و صرفاً از روی ولعِ به دست آوردن یک امتیاز، سریع و بیپروا اقدام میکند و در نهایت متضرر میشود، این ضربالمثل در حق او به کار میرود تا هشداری برای تأنّی، خویشتنداری و دوری از شتابزدگی باشد.