یعنی چه
این عبارت کنایه و اشارهای عامیانه به حدیث معروف نبوی است و برای ستایش کار، تلاش، کارگری و به دست آوردن روزی پاک و حلال در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ روان این عبارت به صورت (gūyand habībe khodāst) است که از سه واژهٔ «گویند»، «حبیب» و «خداست» ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «گویند حبیب خداست»، پاسخ اصلی خودِ عبارت با ۱۴ حرف است یا به مفهوم آن یعنی «کاسب» و حدیث «الکاسب حبیب الله» اشاره دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این ضربالمثل در زبان انگلیسی از جملاتی استفاده میشود که بر ارزش کارگر و نانآور حلالخور نزد خداوند تأکید دارند.
به عربی
ریشه اصلی این عبارت در زبان عربی، یک حدیث نبوی مشهور از پیامبر گرامی اسلام (ص) است.
به فارسی
در برگردان مفلوک و واژهشناسی فارسی، مترادفهای این عبارت شامل مواردی چون دوستدار خدا، محبوب حق و انسان زحمتکشِ پاکنهاد است؛ در حالی که متضاد آن «بغیض خدا» (انسان تنپرور و بیکار که مغضوب حق است) مایه میگیرد.
در قرآن
خود این عبارت یا حدیث به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم همراستا با آن مانند تلاش برای کسب روزی و برکتِ کار، در آیاتی نظیر آیه ۱۰ سوره جمعه («وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ») به صراحت تأیید و تحسین شده است.
جمعبندی و توضیح کامل گویند حبیب خداست
عبارت «گویند حبیب خداست» یکی از زیباترین و ریشهدارترین ضربالمثلهای اصیل در فرهنگ و ادبیات فارسی است. این جمله در حقیقت برداشتی روان و عامیانه از حدیث شریف نبوی «الکاسب حبیب الله» بوده و نمادی ارزشمند برای تجلیل از مقام کارگر، انصاف در بازار و کسب روزی حلال به شمار میرود.
در تاریخ اجتماعی ایران، بهویژه از دوران سلجوقیان و عثمانیها، این مفهوم پایه و اساس عهدنامههای جوانمردی (فتوتنامهها) و اصناف بازاری بوده است. بازاریان خوشنام با نصب این عبارت بر سردر دکانهای خود، همواره ضرورت رعایت عدل، انصاف و تکریم مشتری را به خود و دیگران یادآوری میکردند.