یعنی چه
در بستر علمی، تخمر همان فرآیند زیستی است که طی آن مواد آلی بدون نیاز به اکسیژن تجزیه میشوند؛ مانند عمل آمدن خمیر نان در اثر فعالیت مخمرها که منجر به متخلخل شدن آن میگردد. در معنای لغوی و ادبی قدیمی، این واژه از ریشه عربی «خمر» به مفهوم پوشاندن گرفته شده و به عمل پوشاندن سر با روسری یا مقنعه اطلاق میشده است.
تلفظ
این کلمه با صدای کوتاه «تَ» شروع شده، با «خَمُّر» که دارای تشدید روی حرف «م» است ادامه مییابد و در نهایت به صدای «ر» ختم میشود.
در جدول
به دلیل داشتن ۴ حرف، در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً با تعاریفی نظیر «ورآمدن خمیر»، «ترش شدن» یا «پوشاندن» به کار میرود.
به انگلیسی
اصطلاح علمی آن Fermentation است که به تجزیه بیهوازی اشاره دارد و در معنای ادبی قدیمی ممکن است به پوشاندن یا Veiling ترجمه شود.
به عربی
در زبان عربی التخمّر دقیقاً به معنای فرآیند ورآمدن و تخمیر است و از ریشه خمر برای پوشش نیز استفاده میشود.
به فارسی
واژههای معادل در فارسی شامل ورآمدن برای خمیر و پوشیدگی یا نهانسازی برای ریشه لغوی آن است.
جمعبندی و توضیح کامل تخمر
واژه «تخمر» ریشهای عربی دارد و از مصدر باب تفعّل است که در فرهنگ لغت فارسی دو بار معنایی متفاوت را حمل میکند. نخست، معنای علمی و بیولوژیک آن است که به فعالیت مخمرها و تجزیه بیهوازی مواد قندی اشاره دارد که نتیجه عینی آن ورآمدن خمیر نان است.
دوم، معنای کهن و ادبی آن است که به ریشه «خمر» (پوشاندن) بازمیگردد. در متون قدیمی، این واژه به عمل پوشاندن سر با مقنعه یا خمار اشاره داشته است. در واقع، این دو کاربرد با وجود تفاوت ظاهری، در مفهوم «پوشیده شدن» مشترک هستند؛ همانطور که خمیر در اثر فعالیت مخمرها زیر پوششی از گاز ور میآید، حجاب نیز با پوشاندن، شخص را مستور میکند.