یعنی چه
واژهٔ «بزرگمرتبه» یک صفت مرکب در زبان فارسی است که برای توصیف افراد، عناوین یا مفاهیمی به کار میرود که از نظر جایگاه، رتبه، معنویت یا مادیات در مرتبهای بسیار بالا و والامقام قرار دارند. این واژه به مهتران، بزرگان و هر آنچه که دارای شأن و عظمت خطیر باشد، اطلاق میشود.
تلفظ
تلفظ این واژه از ترکیب دو بخش فارسی و عربی شکل گرفته است: بخش اول «بُزُرْگ» (bozorg) و بخش دوم «مَرْتَبِه» (martabeh) که در ترکیب با هم به صورت روان و پشت سر هم خوانده میشوند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «بزرگمرتبه» یا «بلندپایه»، کلمهٔ ۹ حرفی «بزرگ مرتبه» به عنوان پاسخ اصلی شناخته میشود. همچنین کلماتی نظیر والامقام یا جلیلالقدر نیز از گزینههای جایگزین هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم بزرگمرتبه، بسته به متن، از صفاتی استفاده میشود که بر جایگاه رسمی بالا یا عظمت و وقار فرد و جایگاه دلالت دارند.
به عربی
در زبان عربی، ترکیبات متعددی وجود دارند که دقیقاً معادل صفت ترکیبی بزرگمرتبه هستند و برای ابراز احترام فراوان به مقام شخصی یا توصیف صفات عالی به کار میروند.
در قرآن
خود واژهٔ مرکب و فارسی «بزرگمرتبه» در متن عربی قرآن کریم وجود ندارد؛ اما مترجمان برجسته کلام وحی، این عبارت زیبای فارسی را به عنوان دقیقترین و رساترین معادل برای توصیف صفات و نامهای خداوند متعال، از جمله عبارت «الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ» (مانند آیه ۳۰ سوره لقمان) که به معنای بلندمقام و بزرگمرتبه است، انتخاب کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل بزرگ مرتبه
واژهٔ «بزرگمرتبه» یکی از نمونههای زیبای صفت مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب واژهٔ اصیل فارسی «بزرگ» (با ریشه پهلوی) و کلمهٔ عربی «مرتبه» (به معنی جایگاه) ساخته شده است. این کلمه در طول تاریخ ادبیات و نگارش رسمی فارسی، همواره برای تجلیل و تکریم از افراد صاحبنام، مهتران و صاحبان مقامات عالیرتبه معنوی و دنیوی به کار رفته است.
در فرهنگهای لغت برجسته مانند دهخدا، این کلمه همتراز با مفاهیمی چون شریف، جلیلالقدر و والامقام قرار گرفته و در نظام نمادها نیز با نشانههای قدرت و عظمت همچون تاج، عقاب یا شیر پیوند دارد. استفاده از این واژه حس احترام عمیق و به رسمیت شناختن یک جایگاه ممتاز را به مخاطب منتقل میکند.