یعنی چه
«مُلْتَحَد» (که در قرآن به صورت ملتحداً آمده) اسم مکان از ریشه «لحد» است. در لغت به معنی محل مایل شدن و رو آوردن است و در اصطلاح به پناهگاه، ملجأ، گریزگاه و مأوایی گفته میشود که انسان در موقعیتهای خطیر و برای کسب امنیت به سوی آن میرود.
تلفظ
این کلمه در اصلِ لغوی «مُلْتَحَد» (Moltahad) تلفظ میشود و در متن قرآن کریم به دلیل داشتن تنوین نصب، به صورت «مُلْتَحَداً» (Moltahadan) قرائت میگردد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم این واژه از اصطلاحاتی که به مکان امن و پناه بردن اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و کلمات هممعنی آن در این زبان، همگی بر مفهوم حفاظت و پناهگاه دلالت میکنند.
به فارسی
در زبان و متون کهن فارسی، معادلهایی نظیر پناهگاه، گریزگاه، مأوا و مستمسک برای این واژه به کار رفته است. برای نمونه جلالالدین مولوی میگوید: «فعل تو وافی است زآن کن ملتحد / کاندر آید با تو در قعر لحد»
در قرآن
این واژه دو بار در قرآن کریم به صورت «مُلْتَحَداً» به کار رفته است؛ یکی در آیه ۲۷ سوره کهف («وَلَنْ تَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَدًا») و دیگری در آیه ۲۲ سوره جن («وَلَنْ أَجِدَ مِنْ دُونِهِ مُلْتَحَدًا») که در هر دو مورد به معنی نیافتن هیچ پناهگاهی جز خداوند متعال است.
نماد چیست
واژه ملتحدا یک اصطلاح لغوی، قرآنی و جغرافیایی-کلامی برای بیان مفهوم پناه و امان است و در فرهنگ، اسطورهشناسی یا نمادگرایی سنتی، مابه ازای نمادین خاصی برای آن تعریف نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل ملتحدا
واژه «ملتحدا» (مُلْتَحَد) یک واژه اصیل با ریشه عربی «ل ح د» است که وارد ادبیات و متون کهن فارسی شده است. این کلمه در اصل به معنای شکاف، تمایل یافتن به یک سمت و در نهایت پیدا کردن یک مکان امن یا پناهگاه است. جایی که انسان هنگام مواجهه با خطرات و سختیها به آن رو میآورد تا مصون بماند.
این کلمه از نظر اهمیت، جایگاه ویژهای در کلام قرآنی دارد و دو مرتبه در سورههای مبارکه کهف و جن ذکر شده است. در هر دو تجلی قرآنی، بر این حقیقت توحیدی تاکید میشود که برای انسان هیچ مأوا، ملجأ و پناهگاه ابدی و حقیقی در تمام هستی جز ذات پاک پروردگار وجود ندارد.
در ساختار کلمات همخانواده، این واژه با اصطلاحاتی چون لحد، الحاد و ملحد ارتباط ریشهای دارد؛ چرا که همگی مفهوم انحراف یا متمایل شدن به یک سمت مشخص (چه متمایل شدن به درون زمین در قبر و چه انحراف از حق) را در خود دارند. با این حال، در ادبیات فارسی و عرفانی، ملتحدا به عنوان زیباترین تعبیر برای گریزگاه امن بندگان شناخته میشود.