یعنی چه
صفت مرکب در زبان فارسی است که به فردی بافضیلت، باگذشت، رادمرد و پایبند به اصول اخلاقی و انسانی اطلاق میشود. این مفهوم ریشه در فرهنگ عرفانی و اخلاقی دارد و به کسی اشاره میکند که منافع دیگران را بر خود مقدم میشمارد.
تنزّه و تلفظ
ترکیبی از واژه عربی «صاحب» به معنای دارنده و «فتوّت» مشتق از ریشه ثلاثی مجرد «ف ت ی» به معنای جوانی و در اصطلاح به معنای کمال اخلاقی است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند جوانمرد، عیار، فتی، رادمرد و با مروت کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم عرفانی و اخلاقی در زبان انگلیسی از واژگانی که به شجاعت اخلاقی و سخاوتمندی اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ریشه فتی برای بیان مفاهیم مرتبط با این جریان اخلاقی و اجتماعی استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای اصیل فارسی این کلمه شامل واژههایی چون رادمرد، عیار، سخی، پاکمنش، شجاع و باگذشت است که همگی ابعاد مختلف شخصیتی یک صاحب فتوت را نشان میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب فتوت
عبارت «صاحب فتوت» توصیفکننده فردی است که به مرتبهای بلند از کمال اخلاقی، مروت، بخشندگی و دستگیری از افتادگان رسیده است. این مفهوم اگرچه از واژه عربی فتوّت (به معنی جوانی) ریشه میگیرد، اما در فرهنگ ایران و اسلام به یک نظام سلوک اجتماعی و عرفانی تبدیل شد که در آن سن و سال مطرح نیست، بلکه اصالت با روحیه شجاعت، پاکدامنی و فداکاری است.
در تاریخ فرهنگ اسلامی، فتیان یا اهل فتوت دارای آیینها و نمادهای رفتاری خاصی بودند؛ از جمله پوشیدن سراویل (شلوار مخصوص که نماد عفاف بود و ریشه شلوارهای زورخانهای امروز است)، بستن شدّ (کمربند پیمان) و نوشیدن کأس الفتوة (قدح آب و نمک به نشانه نمکشناسی). بزرگترین الگو و پیشوای این گروه، حضرت علی (ع) است که با شعار آسمانی «لا فتی الا علی لا سیف الا ذوالفقار» شناخته میشود.
خاستگاه قرآنی این واژه به تبار پاکان و پیامبرانی چون حضرت ابراهیم (ع) در جریان بتشکنی و اصحاب کهف به عنوان جوانمردان باایمان بازمیگردد. امروزه این اصطلاح تجسم عینی اخلاق مداری، رادمردی و ترجیح دادن آسایش دیگران بر منافع شخصی در پهنه ادبیات و فرهنگ عامه است.