یعنی چه
چارقد قالبی نوعی پوشش سر زنانه رایج در عصر ناصری (قاجار) بود. زنان لبهها و بالای این روسری توری را با لعاب نشاسته آهار میزدند تا کاملاً سفت و خوش-فرم بایستد و به اندازه گردی قالب صورت قرار بگیرد تا مچاله نشود. این پوشش ابداع زنان حرمسرای ناصرالدینشاه بود و بیشتر در مجالس شاهانه و عروسیها استفاده میشد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «چارْقَد» (با سکون ر و د) و «قالِبی» (با کسر ل و ب) تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح تاریخی ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
برای توصیف این پوشش خاص در زبان انگلیسی از اصطلاحات مربوط به پارچههای آهارخورده و سفت استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی به این نوع پوشش سر، روسری فرمگرفته یا قالبی میگویند.
به فارسی
مترادفها و واژههای همخانواده این اصطلاح در زبان فارسی شامل چارقد، چهارقد، قالبی، لچک قالبی و چارقد آفتابگردانی است. ریشه چارقد فارسی (پارچه چهار سمت برابر) و قالبی عربی-فارسی است.
نماد چیست
این پوشش نماد تشخص و ثروت در عصر قاجار بود؛ زیرا قالبگیری و آهار زدن آن کار سخت و پرهزینهای بود. بانوان مرفه با این چارقد، آرایش خاصی مثل بیرون گذاشتن طره مو و زدن جُغههای جواهرنشان را به نمایش میگذاشتند.
جمعبندی و توضیح کامل چارقد قالبی
چارقد قالبی یکی از شاخصترین عناصر پوشاک زنان در دوره قاجار، به ویژه در عصر ناصری است. این پوشش که ابتدا توسط زنان حرمسرای ناصرالدینشاه ابداع شد، از جنس تور نازک بود که لبههای آن را با نشاسته کاملاً آهار میزدند تا بدون مچاله شدن، دقیقاً به شکل گردی صورت بایستد. بهترین و مرغوبترین نوع آن به «آفتابگردانی» معروف بود.
استفاده از این چارقد فراتر از یک پوشش ساده، نشاندهنده پایگاه اجتماعی، اشرافیت و متمول بودن بانوان بود؛ چرا که نگهداری، آهار زدن و فرمدهی آن نیازمند صرف هزینه و دقت فراوان بود و معمولاً در جشنها و مهمانیهای بزرگ همراه با جواهراتی نظیر جغه استفاده میشد.