یعنی چه
کدیمین (که در اصل از ترکیب عربی «کَدّ یمین» به دست آمده) در لغت به معنی رنج و تلاش دست راست است و در اصطلاح کنایه از دسترنج، کارِ گِل، حلالروزی و حاصلِ کسب و کار شخصی است که انسان بدون منت دیگران و با تکیه بر توان خود به دست میآورد. این واژه معمولاً در ادبیات کلاسیک همراه با «عرق جبین» (عرق پیشانی) برای اشاره به نهایت تلاش در کسب روزی به کار میرود.
تلفظ
این واژه در اصل به صورت دو کلمهٔ مجزا یعنی «کَدّ» (با فتح کاف و تشدید دال ساکن) و «یَمین» (با فتح یاء) تلفظ میشود که در ترکیبهای روان فارسی به صورت سرهم «کدیمین» نیز خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژهٔ «کدیمین» به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهایی نظیر «دسترنج»، «حاصل کار و تلاش» یا «روزی حاصل از زور بازو» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم دقیق دسترنج و مالی که با زحمت زیاد کسب شده، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، اصطلاح El emeği دقیقاً معادل ترکیب دسترنج و کار دست است و Alın teri نیز همان عرق جبین ادبیات ماست.
به فارسی
برگردانها و برابرهای اصیل فارسی این کلمه شامل واژههایی چون دسترنج، روزی حلال، حاصل کار، کسب شخصی و زور بازو است که همگی بر استقلال مالی و تلاش فردی دلالت دارند.
نماد چیست
کدیمین در فرهنگ عامه و ادبیات اسلامی-ایرانی نماد تام و تمام «عزت نفس» و «شرافت» است. این واژه نشاندهنده ارزش بالای انسانی است که زیر بار منت خلق نمیرود و زندگی خود را بر پایهٔ رزق حلال و تواناییهای خود بنا میکند.
جمعبندی و توضیح کامل کدیمین
واژهٔ «کدیمین» یا همان «کدّ یمین» یک اصطلاح کنایی و بسیار فصیح در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد. این کلمه از دو بخش «کَدّ» به معنی رنج و تلاش و «یَمین» به معنی دست راست تشکیل شده است. ترکیب تحتاللفظی آن به معنی «تلاش دست راست» است که دست راست در فرهنگها مظهر نیرو، توانایی و اقدام عملی انسان به شمار میرود. به همین دلیل، در فرهنگ ما این اصطلاح کنایه از دسترنج و مالی است که انسان با زحمت و از راه حلال به دست میآورد.
گرچه خود این ترکیب به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده است، اما ریشههای آن مانند «کدح» به معنی تلاش سخت برای ملاقات با پروردگار و «یمین» بارها در آیات الهی با بار معنایی مثبت استفاده شدهاند. در ادبیات فارسی، نان خوردن از کدّ یمین و عرق جبین بالاترین درجهٔ استقلال، عزت نفس و شرافت کارگری محسوب میشود و در مقابل مفاهیمی چون رانت، مال مفت، تکدیگری و منت دیگران قرار میگیرد.
این واژه امروزه علاوه بر کاربردهای ادبی و اخلاقی، در طراحان جدولهای کلمات متقاطع نیز بسیار محبوب است و به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی دقیق برای واژههایی چون دسترنج و روزی حلال شناخته میشود.