یعنی چه
واژه مبطور یک صفت و اسم مفعول عربی است که به زبان فارسی وارد شده است. این کلمه به هر چیز یا شیئی اشاره دارد که دچار بریدگی طولی، شکاف، ترکخوردگی یا قاچخوردگی شده باشد و حالت یکپارچه خود را از دست داده باشد.
تلفظ
این کلمه با فتح میم، سکون باء، ضم طا و واو مدی تلفظ میشود: مَبْطور.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، در پاسخ به راهنماهایی همچون «شکافته»، «بشکافته» یا «قاچخورده»، واژه پنجحرفی «مبطور» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
این کلمات انگلیسی دقیقاً به مفاهیم دو نیم شده، شکافخورده، پارهشده یا گسسته اشاره دارند که با معنای مبطور همخوانی دارد.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و از ثلاثی مجرد «بَطَرَ» به معنی شَقَّهُ (آن را شکافت) گرفته شده است.
به فارسی
در زبان فارسی شیوا، به جای استفاده از این لغت مأخوذ از عربی، میتوان از کلمات اصیلی مانند شکافته، صدعیافته یا ترکخورده استفاده کرد.
در قرآن
واژه مبطور در متن قرآن وجود ندارد. تنها ریشه ثلاثی آن در قالب کلمه «بَطَر» (به معنی سرمستی و طغیان در نعمت) در آیه ۲۴ سوره انفال و آیه ۵۸ سوره قصص آمده است. همچنین نباید آن را با واژه «أَبْتَر» (از ریشه بتر) در سوره کوثر اشتباه گرفت.
جمعبندی و توضیح کامل مبطور
واژه «مبطور» یک اسم مفعول و صفت مأخوذ از زبان عربی است که در متون کهن و ادبیات فارسی به معنای شکافته، بشکافته، قاچخورده و کَفیده (ترکخورده) به کار میرود. ریشه اصلی این کلمه حروف «ب ط ر» است که در زبان عربی به معنای بریدن و شکافتن طولی یک شیء است.
نکته بسیار مهم در بررسی این کلمه، عدم اشتباه گرفتن آن با واژههای همآوا یا مشابه است. این کلمه به دلیل شباهت ظاهری و صوتی، گاهی به غلط با «مَبتور» (از ریشه بتر به معنی بریدهشده، دمبریده یا ابتر و بینسل) یا «مَبطون» (به معنی دارای درد شکم یا باطنی) اشتباه میشود، در حالی که معنی دقیق مبطور بر اساس لغتنامه دهخدا، صرفاً همان شیار، ترک یا شکاف است.
در فرهنگ عامه یا طراحان جدول، این کلمه پنجحرفی به عنوان یک واژه اصطلاحی و کلاسیک برای به چالش کشیدن اطلاعات عمومی کاربران استفاده میشود و معادلهای مشخصی در زبانهای انگلیسی و عربی دارد، هرچند که کاربرد روزمره مدرن آن بسیار کم است.