یعنی چه
صبر در لغت به معنای حبس، نگهداری و در تنگنا قرار دادن نفس است. در اصطلاح عام به حالت روحیِ خودنگهداری، بردباری، پایداری در برابر سختیها و حفظ آرامش در شرایط دشوار گفته میشود که مانع از رفتارهای شتابزده یا بیتابی میگردد.
تلفظ
این واژه به صورت فتح صاد و سکون با و راء (صَبر) تلفظ میشود.
به انگلیسی
رایجترین معادل انگلیسی آن Patience است که به ویژگی اخلاقی شکیبایی اشاره دارد.
به عربی
ریشه این واژه عربی است و در این زبان نیز با کلماتی چون الحلم، التحمل و الثبات هممعنی است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این واژه با اندکی تغییر در تلفظ به صورت Sabır به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و دقیق فارسی این واژه شامل شکیبایی، بردباری، پایداری، تاب، تحمل و وقار هستند. متضادهای آن نیز جزع (بیتابی)، بیقراری و شتابزدگی میباشند. از همخانوادههای آن میتوان به صابر، صبور، تصبور، مصابره و اصطبار اشاره کرد.
در قرآن
واژه صبر و مشتقات آن بیش از ۱۰۰ بار در قرآن کریم ذکر شده است. در فرهنگ قرآنی، صبر صرفاً یک امر اخلاقی منفعلانه یا تحملِ محض نیست، بلکه به معنای پایداری، استقامت جدی و ایستادگی در برابر گناهان، مصلحتهای الهی و سختیهای جهاد است؛ مانند آیه شریفه: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ».
جمعبندی و توضیح کامل معنی کلمه صبر
واژه صبر ریشهای عربی دارد و در فرهنگ و ادبیات فارسی به معنای شکیبایی، بردباری و پایداری در برابر ناملایمات روزگار است. این مفهوم در سنتهای دینی و اخلاقی از جایگاه بسیار والایی برخوردار است، به طوری که در قرآن کریم بیش از صد بار به عنوان یک ارزش پویا و نماد استقامت در راه حق به آن اشاره شده است.
در فرهنگ عامه و ادبیات ایرانی، حضرت ایوب (ع) به عنوان نماد عالی صبر شناخته میشود که به «صبر ایوب» شهره است. همچنین گیاه صبر زرد (آلوئهورا) به دلیل تلخی شدید عصارهاش، نمادی مادی از سختی دوران انتظار و شکیبایی بوده است؛ همانطور که جناب سعدی شیرینسخن میفرماید: «صبر تلخ است ولیکن برِ شیرین دارد».