یعنی چه
تعلیم به معنای انتقال دانش، مهارت، آگاهی یا تربیت به فرد دیگر است؛ فرآیندی که در آن معلم یا مربی مفاهیمی را به شاگرد میآموزد تا او را از جهل و نادانی خارج کند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سهحرفی عربی «ع ل م» (علم) به معنی دانستن و آگاه شدن مشتق شدهاند.
در جدول
کلمه «تعلیم» دقیقاً ۵ حرف دارد و در طراحهای جدول معمولاً به عنوان معادل کلماتی چون آموزش، تدریس یا یاد دادن پرسیده میشود.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن، برای واژه تعلیم در زبان انگلیسی از معادلهای فوق استفاده میشود که مفاهیم آموزش، تدریس و تربیت را پوشش میدهند.
به عربی
خود واژه «تعلیم» مصدر باب تفعیل در زبان عربی است و در عربی فصیح به عنوان مصدر به کار میرود؛ همچنین واژههای التدریس و الإرشاد نیز مفاهیم مشابهی را میرسانند.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل فارسی برای واژه تعلیم شامل کلماتی چون آموزش، آموختن، یاد دادن و فرهنگسازی یا پرورش است که فرآیند یاددهی را توصیف میکنند.
در قرآن
واژه تعلیم به صورت مصدر مستقیم در قرآن کمتر آمده، اما مشتقات فعلی آن مانند «عَلَّمَ» کاربرد فراوانی دارند؛ مانند آیه ۲ سوره الرحمن (عَلَّمَ الْقُرْآنَ) و آیه ۳۱ سوره بقره (وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاءَ كُلَّهَا). همچنین زوج واژگان «تعلیم و تزکیه» در ۴ آیه کلیدی (از جمله جمعه/۲ و بقره/۱۲۹) به عنوان هدف بعثت پیامبر اسلام بیان شده است که در سه مورد تزکیه از نظر شرافت بر تعلیم مقدم شده و در یک مورد تعلیم مقدم است.
جمعبندی و توضیح کامل تعلیم
واژه «تعلیم» مصدری عربی از ریشه «علم» است که در زبان فارسی به طور گسترده به معنای آموزش دادن، یاد دادن و انتقال آگاهی و دانش به دیگری به کار میرود. این مفهوم روبروی واژه «تعلم» به معنی یاد گرفتن و آموزش دیدن قرار دارد و فرآیندی دوطرفه را در نظام تربیتی شکل میدهد.
در فرهنگ اسلامی و متون قرآنی، تعلیم جایگاه بسیار رفیعی دارد؛ به طوری که در کنار «تزکیه» (پاکسازی روح) به عنوان یکی از اهداف اصلی بعثت پیامبران معرفی شده است. این واژه با نمادهایی همچون قلم، کتاب و شمع شناخته میشود که همگی نشاندهنده روشنگری، خردورزی و از بین بردن تاریکیِ جهل در جامعه هستند.