یعنی چه
این عبارت در لغت به معنای سنجیدن و مقایسه کردن یک چیز با چیز دیگری است. با این حال، در عرف زبانی و مکتوب، بسیاری از افراد این اصطلاح را به جای «قیاس معالفارق» به کار میبرند؛ یعنی مقایسه کردن دو موضوع بیربط یا ناهمانند که به دلیل وجود تفاوتهای اساسی، سنجش آنها با یکدیگر منطقی نیست و به نتیجهگیری غلط منجر میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عبارتی به صورت «قِیاس» (با کسر قاف) + «مَعَ» (با فتح مِیم و عِین) + «الْغَیْر» (با فتح غین و سکون یاء) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این عبارات دقیقاً «قیاس مع الغیر» است که ۱۱ حرف دارد. شایان ذکر است که شکل اصیل و درست منطقی آن در اصطلاحات رسمی «قیاس معالفارق» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم مقایسه دو امر ناهمگون و ایجاد مغالطه، از اصطلاحات علمی False equivalence یا Faulty analogy استفاده میشود.
به arabic
در زبان عربی و متون فقهی و منطقی، اصطلاح ساختارمند و صحیح «القیاس مع الفارق» است و ترکیب «مع الغیر» در مباحث فلسفی دیگری مانند ضرورت معالغیر کاربرد دارد.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این عبارت شامل «سنجش با دیگری»، «مقایسه ناهمگون» و «برابرپنداری غلط» است که مفهوم سنجش اشتباه دو چیز متفاوت را میرسانند.
در قرآن
عبارت «قیاس مع الغیر» یک ترکیب اصطلاحی، عرفی و منطقی است و در آیات قرآن کریم به کار نرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل قیاس مع الغیر
عبارت «قیاس مع الغیر» از ترکیب سه واژه عربی (قیاس + مع + غیر) ساخته شده و در لغت به معنای سنجیدن یک چیز با دیگری است. با این حال، بررسیهای لغوی و منطقی نشان میدهد که این ترکیب در اصل یک تسامح عامیانه و جابهجایی زبانی از اصطلاح مشهور «قیاس معالفارق» است. در عرف نگارشی و گفتاری امروز، وقتی افراد میخواهند از مقایسه نادرست دو امر بیربط و ناهمگون صحبت کنند، گاهی به اشتباه از این عبارت استفاده میکنند.
در حوزه منطق و فلسفه اسلامی، واژه «مع الغیر» در مباحث علّی و معلولی (مانند واجب بالغیر یا ضرورت معالغیر) جایگاه مشخصی دارد، اما در باب مغالطات و سنجش، استفاده از آن اصالت ندارد. بنابراین، برای حفظ فصاحت و بلاغت متن، بهویژه در متون رسمی، حقوقی، فلسفی و دانشگاهی، توصیه میشود بجای این اصطلاح، از واژه استاندارد و اصیل «قیاس معالفارق» استفاده شود تا معنای مغالطه و برابرپنداری اشتباه به درستی منتقل گردد.