یعنی چه
«عجز و لابه» به معنای گریه و زاری، تضرع، اظهار ناتوانی و بیچارگی، و خواهش و تمنای ملتمسانه است. این عبارت معمولاً زمانی بهکار میرود که کسی از شدت ضعف یا اضطرار، با التماس و گریه درخواست چیزی میکند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «عَجْز» (با سکون ج) و «لابِه» (با کسرهٔ حرف ب در حالت وصلی یا هاء ملفوظ صامت در زبان معیارسنجی) تشکیل شده است که با واو عطف به هم متصل میشوند.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسشهای جدولی با موضوع اظهار ناتوانی و زاری، کلمهٔ «عجز و لابه» است که دقیقاً از ۸ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، میتوان از واژههای فوق برای رساندن مفهوم ناله و التماس ناشی از درماندگی استفاده کرد.
به عربی
مفهوم عجز و لابه در زبان عربی با واژگانی چون تضرع، ابتهال و استغاثه همپوشانی کامل دارد.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل فارسی این عبارت شامل واژههایی چون زاری، ناله، خواری، مسکنت و التماس مکرر است.
جمعبندی و توضیح کامل عجز و لابه
عبارت «عجز و لابه» یک ترکیب عطفی پرکاربرد در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشههای متفاوت ساخته شده است. بخش اول آن یعنی «عجز» ریشهای عربی دارد و به معنای ناتوانی، ضعف و درماندگی است. بخش دوم یعنی «لابه»، واژهای کاملاً پارسی است که در زبان پهلوی به صورت «لاپگ» به معنی التماس و خواهش همراه با فروتنی وجود داشته است. ترکیب این دو واژه با یکدیگر، مفهومِ نهایتِ بیچارگی و دستبهدامن شدن ملتمسانه را میرساند.
این اصطلاح در ادبیات کلاسیک فارسی بازتاب گستردهای دارد و شاعران و نویسندگان از آن برای نشان دادن شدت فشار، ناامیدی، یا فروپاشی قدرتِ فرد در برابر معشوق یا یک نیروی قاهر استفاده کردهاند. گرچه خود این ترکیبِ دوجزئی در متن قرآن کریم نیامده است، اما از نظر مفهومی با واژگان قرآنی همچون «تضرع» و «ابتهال» که به معنای خواندن خداوند با زاری و خشوع است، شباهت و همپوشانی معنایی بسیار نزدیکی دارد.