یعنی چه
واژه عاقر (که عاقرا شکل تنوین نصب آن در زبان عربی است) در لغت به معنی زن نابارور و نازا است. این کلمه از ریشه عقر به معنی قطع شدن یا حبس گرفته شده، چرا که گویی فرآیند تولید نسل در چنین فردی قطع یا محبوس شده است. این صفت در زبان عربی نیاز به نشانه تأنیث ندارد و به طور خاص برای زنان به کار میرود، هرچند گاهی به صورت مجازی برای مردان یا حتی زمین بیحاصل (زمین عاقر) نیز استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه در اصل به صورت عاقر (Āqer) تلفظ میشود و در حالت منصوب با تنوین به صورت عاقراً (Āqeran) قرائت میگردد که در خط فارسی و قرآنی به شکل عاقرا نوشته میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه عاقرا به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی همچون «زن نازا در قرآن» یا «نابارور» کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی، کلمه عاقر صفت ویژهای است که معمولاً برای زنان نازا بدون نیاز به تاء تأنیث استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند سترون، نازا و نابارور هستند که نشاندهنده عدم توانایی در زایش و تولید مثل میباشند.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم دقیقاً ۳ مرتبه (در سورههای آلعمران آیه ۴۰، و مریم آیات ۵ و ۸) به صورت «عاقر» و «عاقراً» به کار رفته است. تمام این موارد از زبان حضرت زکریا (ع) و در اشاره به نازا بودن همسرش بیان شده است، آنجا که از داشتن فرزند در سنین پیری شگفتزده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ دینی و ادبی، عاقر بودن همسر حضرت زکریا نمادی از به بنبست رسیدن قوانین طبیعی و مادی است. این وضعیت در نهایت به نمادی برای امیدواری به لطف مطلق خداوند و تجلی معجزه تبدیل میشود، چرا که با اراده الهی، زنی نازا در سنین پیری بارور میشود. همچنین در ادبیات به صورت استعاری، «زمین عاقر» نماد بیثمری و عدم بازدهی است.
جمعبندی و توضیح کامل عاقرا
واژه عاقرا در اصل شکل تنویندار و منصوب کلمه عربی «عاقر» است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این کلمه به معنای زن نازا، سترون و نابارور است و ریشه لغوی آن به مفهوم حبس یا بریدن بازمیگردد؛ گویی توانایی باروری در این فرد متوقف شده است. در زبان عربی این صفت به دلیل اختصاص داشتن به زنان، معمولاً بدون علامت تأنیث (ة) به کار میرود.
شهرت و اهمیت ویژه این کلمه به دلیل کاربرد آن در قرآن کریم است. این واژه سه بار در کلامالله مجید در جریان دعای حضرت زکریا (ع) برای طلب فرزند و توصیف وضعیت همسرش آمده است. از همین رو، در فرهنگ اسلامی این واژه یادآور مفاهیمی چون شکست اسباب مادی، تجلی معجزه، و قدرت بیپایان الهی در ناامیدیهاست.
در کاربردهای عمومی و سرگرمی مانند جدول کلمات متقاطع، عاقرا به عنوان یک کلمه ۵ حرفی به معنای نازا و عقیم شناخته میشود. همچنین در ادبیات فارسی از این واژه یا مشتقات آن برای توصیف مفاهیم استعاری نظیر زمین بیحاصل یا دوران بیثمر استفاده شده است.