یعنی چه
صفعة اسم مرّه از ریشه صفع است و به معنای یک مرتبه ضربه زدن با کف دست باز بر صورت یا پشت گردن (قفا) میباشد. این واژه در ادبیات به عنوان کنایه از تنبیه، خواری یا بیداری ناگهانی از غفلت نیز به کار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان عربی و فارسی به فتح صاد، سکون فاء و فتح عین تلفظ میشود (صَفْعة).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه ۴ حرفی معمولاً به عنوان معادل سیلی، تپانچه، قفا یا ضربه کف دست باز مطرح میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی دقیقترین معادل برای صفعة واژه Slap یا Smack است که مفهوم ضربه زدن با کف دست را میرساند.
به عربی
خود واژه صفعة عربی فصیح است، اما به عنوان مترادفهای درونزبانی در عربی از کلماتی چون لطمة یا ضربة الکف نیز استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و رایج این واژه در زبان فارسی کلماتی مانند سیلی، پسگردنی، قفا و تپانچه هستند.
در قرآن
واژه صفعة و ریشه سه حرفی آن (ص ف ع) در متن قرآن کریم وجود ندارد. در قرآن برای بیان مفهوم ضربه زدن به صورت یا بدن از واژههای دیگری نظیر «صَکَّتْ» یا «ضَرْب» استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل صفعة
واژه عربی «صَفْعة» به معنی یک بار سیلی زدن یا وارد کردن ضربه با کف دست باز به صورت و پشت گردن است که به زبان فارسی نیز راه یافته و در اشعار کلاسیک مانند آثار سعدی به کار رفته است. این کلمه نباید با واژههای همآوا یا مشابهی چون «صفحه» یا «صفه» اشتباه گرفته شود.
علاوه بر معنای مادی و فیزیکی، صفعة در زبان معاصر و ادبیات سیاسی-اجتماعی به صورت مجازی به عنوان نمادی از شوک روانی، شکست سنگین و ناگهانی، تحقیر یا بیداری از غفلت (مانند اصطلاح سیلی زمانه یا ضربه حیثیتی) کاربرد گستردهای دارد.