یعنی چه
«تُبَّعُالأوّل» یک عنوان و اسم خاص تاریخی است که به نخستین پادشاه از سلسلهٔ تبابعه (حاکمان تمدن حِمیر در یمن باستان) اشاره دارد. کلمهٔ «تُبَّع» لقبی عمومی برای پادشاهان بزرگ یمن بوده (مانند کسری برای ایران یا فرعون برای مصر) و افزودن «الأوّل» به آن، نشاندهندهٔ اولین فرمانروا از این دودمان یا مشهورترینِ آنهاست که در روایات تاریخی نام او را «زید» یا «شمر یَرعش» آوردهاند. از آنجا که این واژه یک نام کلاسیک و تاریخی است، مثال روزمره و مدرن برای آن وجود ندارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت تاریخی به صورت «تُبَّعُ الْاَوَّل» (Tobba'al-Awwal) است که در آن روی حرف ت ضمه، روی ب فتحه و تشدید، و در کلمهٔ دوم روی الف فتحه، روی و فتحه و تشدید قرار میگیرد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «نخستین پادشاه تبابعه» یا «ملک حمیری باستان»، عبارت ۸ حرفی «تبع الاول» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون تاریخی و انگلیسی، این پادشاه و عنوان او را با نگارش Tubba‘ I یا به صورت توصیفی The first Tubba (First King of Himyar) معرفی میکنند.
به عربی
در زبان عربی که ریشهٔ اصلی این عبارت است، به صورت «تُبَّع الأول» نگاشته میشود و به عنوان فرمانروای تمدن حمیر شناخته میشود.
به فارسی
معادل مستقیم فارسی این اسم خاص تاریخی، «نخستین پادشاه از شاهان تبابعه یمن» یا «اولین ملک حمیری» است که به عنوان یک لقب سلطنتی باستانی در تاریخ شناخته میشود.
نماد چیست
در ادبیات، متون تاریخی و تفاسیر اسلامی، «تبع الاول» و بهطور کلی پادشاهان تُبَّع، نمادی از شوکت، قدرت، ثروت فراوان و حکومتهای مقتدر و جهانگشای یمن باستان هستند. همچنین در روایات تاریخی، او به عنوان فرمانروایی باایمان یاد شده که بنا بر برخی نقلها، نخستین کسی بود که کعبه را با پارچههای گرانبها پوشاند (کسوت کعبه).
جمعبندی و توضیح کامل تبع الاول
عبارت «تبع الاول» یک اسم خاص و عنوان تاریخی متعلق به فرهنگ و تاریخ شبهجزیره عربستان است. این نام به نخستین پادشاه از سلسلهٔ «تبابعه» اشاره دارد که در دوران باستان بر سرزمین یمن و تمدن حِمیر فرمانروایی میکردند. واژهٔ «تبع» در واقع یک لقب سلطنتی عام (مانند قیصر یا خاقان) برای فرمانروایان یمن بوده و اضافه شدن «الاول» آن را به اولین شخص از این گروه اختصاص میدهد. ریشهٔ این کلمه عربی و از «تبع» به معنی پیروی کردن است، هرچند در این اصطلاح، معنای ریشهای جای خود را به یک عنوان رسمی داده است.
اگرچه عبارت دقیق «تبع الاول» در متن قرآن کریم ذکر نشده است، اما کلمهٔ مرتبط «قوم تُبَّع» دو بار در قرآن (سوره ق و سوره دخان) آمده است که به پیروان و مردمان تحت فرمان این پادشاهان مقتدر اشاره دارد. مفسران و مورخان اسلامی مایلند از شخص تبع اول به عنوان پادشاهی یکتاپرست و دادگر یاد کنند که به مکه و کعبه احترام فراوان میگذاشت. در ادبیات فارسی و عربی، این نام همواره یادآور عظمت، پادشاهی باستانی و تمدنهای کهن و ثروتمند جنوب شبهجزیره عربستان است.