یعنی چه
واژه خصیان در متون کهن به دو معنای متمایز به کار رفته است: نخست به عنوان جمع مکسر «خصی» به معنی مردان اختهشده یا خواجگانی که در دربارها و حرمسراها خدمت میکردند، و دوم در زبان عربی به عنوان اسم تثنیه به معنای دو خایه یا هر دو بیضه.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت خِصیّان (با کسر خاء و تشدید و فتح یاء) تلفظ میشود که ریشه در ساختار صرفی زبان عربی دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف (۵ حرف) خودِ «خصیان» است و به عنوان راهنما معمولاً از عباراتی چون «خواجگان دربار» یا «مردان اختهشده» استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به زمینه متن، معادل انگلیسی آن در مفاهیم تاریخی و انسانی واژه Eunuchs است و در مباحث کالبدشناسی و پزشکی معادل Testicles خواهد بود.
به فارسی
برابرهای پارسی این کلمه با توجه به کاربرد آن شامل خواجگان، آغایان (در اصطلاح درباری قدیم) و بیضهکشیدگان در معنای انسانی، و خایهها یا دو بیضه در معنای اندامی است.
در قرآن
خود واژه «خصیان» یا «خصی» در قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما در آیه ۳۱ سوره نور عبارت «غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ» (مردانی که تمایل جنسی ندارند) آمده که برخی مفسران یکی از مصادیق تاریخی آن را افراد خصی (خواجه) دانستهاند. همچنین در آیه ۱۱۹ سوره نساء، اخته کردن (خصاء) از نظر برخی مفسران سلف از مصادیق ممنوعِ تغییر در آفرینش خدا شمرده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل خصیان
واژه «خصیان» یک واژه وامگرفته شده از زبان عربی است که در متون تاریخی، ادبی و فقهی فارسی کاربرد داشته است. این کلمه دو وجه معنایی کاملاً متمایز دارد؛ در وجه اول که بیشتر جنبه اجتماعی و تاریخی دارد، جمع کلمه «خصی» و به معنای مردان اختهشده یا همان خواجهسرایانی است که در ادوار گذشته وظیفه پاسداری از حرمسراهای شاهی را بر عهده داشتند. در ادبیات کهن، این اصطلاح گاهی مجازاً به عنوان نماد سلب قدرت اصیل، محرومیت یا فرمانبرداری محض به کار میرفته است.
در وجه دوم، این کلمه در صرف زبان عربی به عنوان اسم تثنیه (دوگانه) عمل کرده و به معنای دو بیضه یا کیسه دربرگیرنده آنهاست. امروزه این واژه کاربرد عمومی و روزمره خود را از دست داده و بیشتر به عنوان یک اصطلاح علمی، پزشکی-تاریخی و یا در متون کهن مورد ارجاع قرار میگیرد.