یعنی چه
واژه تلخداش در لغتنامههای رسمی به عنوان یک واژه معنایی عام ثبت نشده است، بلکه یک اسم خاص جغرافیایی (اعلام) است. این نام در اصل «تلخداشک» بوده که به دهی از دهستان حومه بخش مرکزی شیراز اطلاق میشده و به خاطر باغهای انگور فراوانش شهرت داشته است. امروزه این منطقه به بافت شهری شیراز متصل شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت تَلْخْداش است که در گویش و اصطلاح محلی به این شکل سادهسازی شده است. در متون قدیمی جغرافیایی نیز به صورت تَلْخُداشَک ضبط گردیده است.
در جدول
در سوالات طراحان جدول، این واژه معمولاً به عنوان یکی از محلات قدیم شیراز یا دهی که سابقاً به داشتن باغهای انگور معروف بوده، هدایتگر پاسخ ۶ حرفی «تلخداش» است.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اسم خاص جغرافیایی در ایران است، در زبان انگلیسی معادل معنایی ندارد و صرفاً به صورت فینگلیش یا آوانویسی رسمی نگاشته میشود.
به ترکی
به عنوان اسم خاص محلهای در شیراز، این کلمه در زبان ترکی معادل رسمی ندارد. با این حال، برخی تحلیلهای زبانی عامیانه جزء دوم آن یعنی «داش» را با پسوند ترکی به معنی رفیق و همراه همریشه دانستهاند که با هویت جغرافیایی آن ارتباطی ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و حافظه تاریخی مردم شیراز، نام تلخداش (تلخداشک) نماد و یادآور طبیعت سرسبز، باغهای پربار انگور و همچنین محل سکونت تاریخی طایفهای از کردان ایل گوران (قاضیوند) است که در دوره زندیه به این منطقه کوچ کرده بودند.
جمعبندی و توضیح کامل تلخداش
واژه «تلخداش» در اصل یک اسم خاص جغرافیایی مربوط به منطقه شیراز است و برخلاف ظاهرش، معنای انتزاعی یا لغوی خاصی در فرهنگهای لغت معیار فارسی ندارد. این نام که در متون تاریخی به صورت «تلخداشک» ثبت شده، مرکب از جزء «تَل» به معنی تپه و واژه «خداشک» است. در گذشته این منطقه دهکدهای در حومه بخش مرکزی شیراز بود که به خاطر وفور باغهای انگور و رز شهرت فراوانی داشت.
از نظر پیشینه تاریخی، این محدوده محل اسکان طایفهای از کردان ایل گوران (کردان غازیوند) بوده است که در دوران حکومت زندیه به شیراز کوچانده شدند. امروزه با گسترش کلانشهر شیراز، این منطقه کاملاً به بافت شهری متصل شده و به عنوان یکی از محلههای قدیمی و نامآشنا در منطقه ۱ (غرب و مرکز شیراز) شناخته میشود. در لغتنامهها و مسابقات جدول، اشاره به این واژه همواره به همین موقعیت جغرافیایی دلالت دارد.