یعنی چه
شاپا یک کوتهنوشت (آکرونیم) مدرن در زبان فارسی است که از کنار هم قرار گرفتن حروف اول عبارت «شماره استاندارد بینالمللی پیایندها» ساخته شده است. این اصطلاح به کد هشترقمی منحصربهفردی اشاره دارد که از سوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به مجلات، روزنامهها، سالنامهها و سایر نشریات دورهای (چه چاپی و چه الکترونیکی) اختصاص مییابد تا هویت و مشخصات آنها در سطح بینالمللی بهراحتی ردیابی و شناسایی شود.
تلفظ
این واژه به صورت صامت و مصوت بلند یعنی (شا-پا) تلفظ میشود و هر دو بخش آن دارای آوای ممدوح هستند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «شماره استاندارد بینالمللی پیایندها» یا «کد شناسایی مجلات»، کلمه ۴ حرفی «شاپا» مد نظر است.
به انگلیسی
معادل رسمی و بینالمللی این واژه در زبان انگلیسی مخفف عبارت شماره استاندارد بینالمللی پیایندها است.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم از عبارت الردد که مخفف نام کامل آن است استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و بازشدهی این اختصار در زبان فارسی، «شماره استاندارد بینالمللی پیایندها (نشریات دورهای)» است که توسط فرهنگستان یا سازمان اسناد و کتابخانه ملی وضع شده است.
نماد چیست
شاپا نماد گرافیکی مستقلی ندارد؛ اما مظهر و نشانهی آن یک بارکد عددی ۸ رقمی است که با خط تیره به دو بخش ۴ رقمی تقسیم میشود (مانند ISSN 1234-5678) و در صفحات شناسنامه یا روی جلد نشریات معتبر درج میگردد.
جمعبندی و توضیح کامل شاپا
واژهی «شاپا» یک واژهی اصیل یا سنتی در زبان فارسی نیست، بلکه یک آکرونیم یا مخفف ترکیبی مدرن است که در دهههای اخیر توسط سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و نظامهای کتابداری وضع شده است. این کلمه از حروف اول عبارت «شماره استاندارد بینالمللی پیایندها» تشکیل شده و به عنوان معادل دقیق اصطلاح بینالمللی ISSN به کار میرود.
کاربرد اصلی شاپا در دنیای نشر، کتابداری و مطبوعات است. این کد هشترقمی به هر نشریه دورهای، مجله، روزنامه یا سالنامهای که به صورت منظم منتشر میشود تعلق میگیرد تا شناسایی، سفارش، توزیع و فهرستنویسی آن در سراسر جهان تسهیل شود. به همین دلیل، این واژه هیچ ریشهی کلاسیک، قدمت باستانی یا کاربرد قرآنی ندارد.
در ساختار نظام نشر، شاپا به موازات کلماتی چون «شابک» (برای کتابها) و «شابکا» (برای کتابخانهها) قرار میگیرد و به عنوان یک ابزار استانداردسازی هویت مطبوعات در ایران و فضای بینالمللی عمل میکند.