یعنی چه
«حصن السلالم» یک نام خاص جغرافیایی و تاریخی است که از دو واژه عربی «حصن» به معنای دژ، قلعه یا پناهگاه محکم و «السلالم» به معنای پلهها یا نردبانها تشکیل شده است. این عبارت در اصل اشاره به یکی از قلعههای بسیار استوار و نفوذناپذیر یهودیان در منطقه خیبر (واقع در شمال مدینه منوره) دارد که در جریان غزوه خیبر در صدر اسلام، توسط سپاه مسلمانان فتح شد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت تاریخی به صورت «حِصْنُ السَّلَالِم» یا در برخی منابع «حِصْنُ السَّلَالِيم» است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع درباره دژهای معروف خیبر یا قلعه تاریخی یهودیان، عبارت «حصن السلالم» با ۱۰ حرف یا جایگزینهای آن مورد استفاده قرار میگیرد.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و متون تاریخ اسلام، این قلعه تاریخی به صورت رومننویسی نام عربی یا به شکل توصیفی ترجمه و شناخته میشود.
به عربی
ریشه این واژه کاملاً عربی است و در متون کهن جغرافیایی و تاریخی عرب به همین صورت ثبت شده است.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص برای یک مکان تاریخی است، در زبان فارسی عیناً به صورت «حصن السلالم» به کار میرود و ترجمه تحتاللفظی آن «دژ نردبانها» یا «قلعه پلهها» میشود.
در قرآن
خود عبارت «حصن السلالم» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ اما به ماجرای فتح دژهای خیبر و سقوط قلعههای یهودیان در آیاتی از سوره فتح اشاره شده و همچنین واژه «حُصُون» (جمع حصن) در آیه ۲ سوره حشر آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل حصن السلالم
عبارت «حصن السلالم» یک اصطلاح عام در زبان فارسی نیست، بلکه یک نام خاص تاریخی و جغرافیایی است که ریشه در زبان عربی دارد. این نام متعلق به یکی از استوارترین و مهمترین دژهای منطقه خیبر در شمال مدینه بوده که در دوران صدر اسلام محل سکونت یهودیان بود و در جریان غزوه خیبر به دست مسلمانان فتح گردید. معنی لغوی آن دژ نردبانها یا پلهها است.
در ادبیات و تاریخ اسلامی، این قلعه به همراه سایر دژهای خیبر به عنوان نمادی از نفوذناپذیری، سرسختی و دژهای مستحکم مادی شناخته میشود که در نهایت در برابر ایمان و تدبیر نظامی فرو ریختند. نام این مکان در کتابهای تاریخی و لغتنامههای کهن فارسی مانند لغتنامه دهخدا نیز به ثبت رسیده است.