یعنی چه
واژه «یخزی» (یُخْزی) یک فعل مضارع از ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در متون کهن، دینی و ادبی به کار میرود. این واژه به معنای به ذلت کشاندن، مفتضح ساختن و ایجاد شرمساری همراه با رسوایی برای کسی است. از آنجا که این واژه یک لفظ کلاسیک و دینی است، کاربرد مدرن یا دیجیتال خاصی در محاوره امروز ندارد و به همان معنای اصیل خود یعنی خوار و ذلیل کردن دلالت میکند.
تلفظ
این کلمه به صورت ضمّه روی حرف اول (یُ)، سکون روی حرف دوم (خْ) و کسر زیر حرف سوم (زِ) تلفظ میشود: یُخْزی.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «خوار میکند» یا «رسوا میسازد» با توجه به تعداد حروف، واژه ۴ حرفی «یخزی» است.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه با توجه به فاعل غایب آن، نشاندهنده رفتاری است که مایه سرافکندگی و خواری فرد دیگری میشود.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و از ماده سهحرفی «خ ز ی» مشتق شده است که در زبان مبدأ با افعالی نظیر یذل و یفضح همپوشانی معنایی کامل دارد.
به فارسی
برگردان دقیق این فعل مضارع غایب به زبان فارسی، «خوار و ذلیل میکند» یا «شرمسار و مفتضح میسازد» است که در ترجمههای آیات قرآن کریم به وفور دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل یخزی
واژه «یخزی» (یُخْزی) یک فعل مضارع اصیل عربی است که از ماده «خ ز ی» مشتق شده و به معنای خوار کردن، زبون ساختن، و رسوا و شرمنده کردن است. این کلمه در فرهنگهای لغت سنتی فارسی مانند دهخدا و معین به عنوان یک مدخل مستقل فارسی ثبت نشده است، اما به دلیل کاربرد گسترده در متون دینی، ادبیات مذهبی و ترجمههای قرآنی (که ۲۶ بار در قرآن کریم تکرار شده)، در زبان و ادبیات مکتوب فارسی کاملاً شناختهشده است.
این واژه هیچ ارتباط ریشهای با واژههایی نظیر «یخ» یا ترکیبات عامیانه آن ندارد و صرفاً یک لفظ دینی و انتزاعی به شمار میرود. در طراحی جدولهای کلمات متقاطع نیز معمولاً به عنوان یک واژه ۴ حرفی در پاسخ به سوالاتی با مضمون «ذلیل میکند» یا «رسوا میسازد» کاربرد دارد.