یعنی چه
واژه مدموغ در اصل به کسی گفته میشود که به سر و مغز او ضربه یا جراحت شدیدی وارد شده باشد. این کلمه در ادبیات فارسی و عربی به صورت مجازی برای اشاره به فرد نادان، احمق، گول یا کسی که دچار اختلال در عقل و فکر شده است نیز به کار میرود. همچنین در زبان عربی به معنای نشانهگذاریشده و مهرخورده استفاده میشود.
تلفظ
این کلمه به صورت فتح ميم، سکون دال و ضم میم خوانده میشود: مَـدْ مُـوغ.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه مدموغ به عنوان پاسخ پنج حرفی برای راهنماهای 'آفتزده دماغ'، 'آسیبدیده مغزی' یا 'احمق و نادان' کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در معنای پزشکی و حقیقی از کلماتی مانند brain-injured، در معنای توهینآمیز و ادبی از foolish یا brainless، و در معنای ریشه عربی آن از stamped یا hallmarked استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود اسم مفعول از ریشه عربی «دمغ» است. در عربی فصیح هم به معنای ضربه خوردن به پرده مغز و هم به معنای سند یا کالای مهرخورده و رسمی به کار میرود.
به فارسی
برابرهای فارسی این واژه با توجه به کاربرد آن شامل دمیغ، آفتزدهٔ دماغ، سرشکسته، گول، کانا، سادهلوح و در معنای دیگر، نشاندار یا مهرشده است.
جمعبندی و توضیح کامل مدموغ
واژه «مدموغ» یک کلمه با ریشه عربی و کاربرد دوگانه است. در معنای نخست و حقیقی پزشکیِ کهن، به کسی اشاره دارد که ضربه شدیدی به جمجمه او وارد شده، به طوری که پرده مغزش آسیب دیده است. به دنبال این آسیب، در زبان عامیانه و ادبیات کلاسیک، این واژه به عنوان مجاز برای افراد کمعقل، احمق، کانا و سادهلوح به کار رفته است.
از سوی دیگر، در زبان عربی معاصر و متون حقوقی، مدموغ از ریشه دمغ به معنی ممهور، مهرخورده، نشانهگذاری شده یا رسمی است. در زبان فارسی باید دقت کرد که این کلمه را با «مُدَمَّغ» (به معنی متکبر و باد بروت دار) که در اشعار مولوی آمده است، اشتباه نگرفت.
اگرچه خود کلمه مدموغ در قرآن نیامده، اما فعل همخانواده آن در آیه ۱۸ سوره انبیاء (فیدْمَغُهُ) به معنی کوبیدن و متلاشی کردن مغز باطل توسط حق استفاده شده است که اصالت ریشه این واژه را نشان میدهد.