یعنی چه
«سبط نبی» یک ترکیب اضافه در زبان عربی به معنای «نواده یا نوهٔ پیامبر» است. در سنت و فرهنگ اسلامی، این لقب توصیفی بهطور ویژه برای اشاره به فرزندان حضرت فاطمه (س) و امام علی (ع)، یعنی امام حسن مجتبی (ع) [سبط اکبر] و امام حسین (ع) [سبط اصغر] به کار میرود که امتداددهندهٔ نسل پیامبر اکرم (ص) هستند.
تلفظ
این ترکیب به صورت سِبْط (سین مکسور و باء ساکن) و نَبی (نون مفتوح) تلفظ میشود.
در جدول
در سؤالات جدول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند خودِ ترکیب «سبط نبی» (۶ حرفی)، «سبط» (۳ حرفی) یا «سبطین» (۵ حرفی - به معنی دو نوهٔ پیامبر) باشد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای اسلامی، برای رساندن این مفهوم از ترکیبات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، علاوه بر واژهٔ سبط، از کلمهٔ «حفید» نیز برای معنای مطلق نوه استفاده میشود، اما سبط بیشتر به نوادهٔ دختری اطلاق میگردد.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب شامل «نوهٔ پیامبر»، «نوادهٔ رسول» و «فرزندِ دخترِ پیامبر» است.
در قرآن
خودِ عبارت «سبط نبی» در متن قرآن کریم عیناً به کار نرفته است؛ اما شکل جمع آن یعنی «الأَسباط» ۵ مرتبه (از جمله در آیه ۱۳۶ سوره بقره) ذکر شده که در آنجا به معنای قبایل دوازدهگانه بنیاسرائیل (نوادگان حضرت یعقوب) و پیامبرانی است که از نسل آنان مبعوث شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل سبط نبی
عبارت «سبط نبی» یک اصطلاح ترکیبی و دینی برگرفته از زبان عربی است که از دو واژهٔ «سِبط» (به معنی نوه، شاخه و امتداد نسل) و «نبی» (پیامبر) تشکیل شده است. واژهٔ سبط در ریشهشناسی لغوی به معنای درخت پرشاخه یا گستردگی ممتد است و از آنجا که نوادگان دختری باعث گسترش درخت خاندان انسان میشوند، به آنها سبط میگویند.
در تاریخ و فرهنگ اسلامی، بهویژه در میان شیعیان، این تعبیر یک عنوان افتخاری و توصیفی برجسته است که منحصراً برای اشاره به امام حسن مجتبی (ع) و امام حسین (ع) به عنوان فرزندان حضرت فاطمه زهرا (س) استفاده میشود. اصطلاح «سبط اکبر» برای امام حسن (ع) و «سبط اصغر» برای امام حسین (ع) کاربرد دارد و نمادی از امتداد نسل پاک پیامبر اسلام (ص) از طریق دخترشان است.
اگرچه خود این ترکیب دو کلمهای در قرآن کریم نیامده است، اما ریشه و صورت جمع آن (الاسباط) در آیات متعددی به کار رفته که به نوادگان حضرت یعقوب اشاره دارد. در احادیث نبوی نیز این کلمه به روشنی دربارهٔ حسنین (ع) استفاده شده است، مانند حدیث مشهور «حُسَیْنٌ سِبْطٌ مِنَ الْأَسْبَاطِ» که جایگاه والای ایشان را نشان میدهد.