یعنی چه
لولهنگدار به کسی گفته میشد که وظیفه نگهداری، پر کردن و تحویل آفتابههای گلی و سفالین (لولهنگ) را در مکانهای عمومی مانند مساجد، مدارس علمیه، کاروانسراها یا مستراحهای قدیمی بر عهده داشت. این واژه یک عنوان شغلی و خدماتی در بافت سنتی و تاریخی ایران بوده است.
تلفظ
این کلمه به صورت لولهنگدار (lūlahang-dār) تلفظ میشود که از ترکیب دو واژهٔ «لولهنگ» و پسوند فاعلی «دار» ساخته شده است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، واژهٔ «لولهنگ دار» دقیقاً دارای ۹ حرف است. همچنین ممکن است با توجه به تعداد حروف، واژههای هممعنی آن نظیر «ابریقدار» یا «آفتابهدار» مد نظر طراح جدول باشد.
به انگلیسی
برای این واژه اصطلاح مدرن و دقیقی وجود ندارد، اما در متون توصیفی و تاریخی از معادلهای Pitcher-keeper یا Ewer-keeper برای رساندن مفهوم متصدی ظروف آب طهارت استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی واژههای هممعنی و معادل برای این منصب قدیمی عبارتند از: آفتابهدار (در متون تاریخی و وقفی)، ابریقدار و لولهیندار.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و اصطلاحات طهران قدیم، لولهنگدار کنایه و نمادی بود از افراد کممایه و بیمقداری که در مناصب کوچک و بیارزش قرار میگرفتند اما با سختگیری بیجا و سوءاستفاده از قدرت ناچیز خود، برای دیگران ایجاد مزاحمت یا کسب درآمد کاذب میکردند.
جمعبندی و توضیح کامل لولهنگ دار
واژهٔ «لولهنگدار» ترکیبی اصیل در زبان فارسی است که ریشه در ساختار اجتماعی و بهداشتی شهرهای قدیم ایران دارد. لولهنگ یا لولهین به آفتابههای سفالی و گلی گفته میشد که در مساجد، کاروانسراها و اماکن عمومی برای طهارت و وضو قرار میدادند و «لولهنگدار» شخصی بود که وظیفه آبگیری، حفظ و تحویل این ظروف را به مراجعان بر عهده داشت. این شغل بخشی از نظام خدمات عمومی و وقفی آن دوران به شمار میرفت.
با این حال، این واژه به مرور زمان وارد ادبیات کنایی و ضربالمثلهای فارسی نیز شد. در فرهنگ عامه، لولهنگدار به نمادی از صاحبانِ مشاغل یا مناصب بسیار کوچک اما سختگیر تبدیل گشت؛ افرادی که از ابزار کمارزش تحت اختیار خود برای اعمال قدرت بر مردم استفاده میکردند. امروزه این واژه کاربرد کاربردی در زندگی روزمره ندارد و بیشتر یک واژه تاریخی و حل جدول محسوب میشود.