یعنی چه
شرم حالتی درونی و بازدارنده است که انسان را از انجام کارهای ناپسند باز میدارد یا پس از بروز خطا، موجب ناراحتی و انفعال روحی او میشود. این ویژگی در فرهنگها به عنوان نشانه وجدان اخلاقی شناخته میشود.
متضاد
واژگانی که نشاندهنده فقدان بازدارندگی درونی و بیتوجهی به هنجارهای اخلاقی و اجتماعی هستند.
ریشه
واژه شرم کاملاً پارسی است و در زبان پارسی میانه (پهلوی) به صورت šarm به همین معنی به کار میرفته است. این واژه با کلمات Shame در انگلیسی و Scham در آلمانی همریشه بوده و از یک نیا-هندواروپایی سرچشمه میگیرد.
جمله سازی
تلفظ
این واژه به صورت تکهجایی با فتحه روی حرف شین (شَ) و سکون روی حروف راء و میم تلفظ میشود.
در جدول
در حل جداول متقاطع، برای راهنماهایی با مفهوم حیا، خجالت یا آزرم، معمولاً واژه سه حرفی «شرم» به عنوان پاسخ اصلی مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و میزان شدت احساس، واژههای متفاوتی در زبان انگلیسی معادل واژه شرم قرار میگیرند.
به عربی
خود واژه فارسی «شرم» در متن قرآن نیامده است، اما معادلهای عربی دقیق آن مانند حیاء و استحیاء کاربرد زیادی در آیات قرآنی دارند.
به فارسی
شرم خود یک واژه اصیل و دیرین فارسی است. در زبان فارسی برای بیان این مفهوم از مترادفهایی چون آزرم، خجالت، حجب و انفعال نیز استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شرم
شرم یکی از عمیقترین مفاهیم اخلاقی و رفتاری در فرهنگ ایرانی است که به عنوان یک نیروی بازدارنده درونی عمل میکند. این احساس، تبلور وجدان بیدار انسان است که او را از هنجارشکنی و رفتارهای ناپسند باز میدارد و در ادبیات کلاسیک فارسی نیز همواره به عنوان نشانهای از خردمندی، اصالت و پاکزادگی ستوده شده است.
از منظر ریشهشناسی، این واژه قدمتی دیرینه در زبانهای هندواروپایی دارد و قرابت آن با واژگان اروپایی نشان از اصالت تاریخی آن است. تفاوت ظریف شرم با مفاهیمی چون حیا و خجالت در این است که شرم بیشتر جنبه وجدانی و احساس انفعال فردی دارد، در حالی که حیا جنبه اخلاقی و پیشگیرانه اجتماعی آن قویتر است.