یعنی چه
این عبارت به معنای «حساب برپا میشود» یا «روز رسیدگی به اعمال آغاز میگردد» است. در فرهنگ اسلامی، این اصطلاح اشاره مستقیم به لحظه رستاخیز و شروع دادگاه عدل الهی دارد که در آن به ریز و درشت اعمال انسانها رسیدگی میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت قرآنی به صورت «یَقُومُ الْحِسَابُ» است که در ادغام به صورت «یقومُالْحساب» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این عبارت ۱۰ حرفی به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «آیه قرآنی به معنی برپا شدن حساب» یا «تعبیری برای شروع قیامت» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این عبارت در زبان انگلیسی، از تعابیری استفاده میشود که به برپایی دادگاه الهی و روز بازخواست اشاره دارند.
به عربی
این عبارت خود ساختاری کاملاً عربی دارد (فعل مضارع و فاعل) و در این زبان به عنوان نماد و نشانهای برای یوم القیامه و آغاز جزا شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن عبارتند از: «برپا شدن حساب»، «روز بازخواست»، «روز رستاخیز» و «دیوان جزا» که همگی بازتابدهنده همان مفهوم دادگاه عدل الهی هستند.
در قرآن
این ترکیب دقیقاً یکبار در قرآن کریم و در آیه ۴۱ سوره مبارکه ابراهیم آمده است: «رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ»؛ پروردگارا، مرا و پدر و مادرم و همه مؤمنان را در روزی که حساب برپا میشود بیامرز.
جمعبندی و توضیح کامل یقوم الحساب
عبارت قرآنی «یقوم الحساب» که از دو واژه «یقوم» (از ریشه ق-و-م به معنی برپا شدن) و «الحساب» (از ریشه ح-س-ب به معنی شمارش و سنجش) تشکیل شده است، ترسیمی دقیق از لحظه آغازین قیامت است. این تعبیر فراتر از یک واژه ساده، نشاندهنده برپایی نظام مطلق عدل الهی است که در آن زمانه غفلت دنیا به پایان رسیده و انسانها بدون واسطه با حقایق و نتایج اعمال خود روبرو میشوند.
این عبارت در فرهنگ اسلامی به عنوان نمادی از پاسخگویی، فرجامشناسی و عدالت شناخته میشود. به کار رفتن این تعبیر در دعای حضرت ابراهیم (ع) نشاندهنده اهمیت و عظمت آن روز است، چرا که حتی پیامبران بزرگ الهی نیز در برابر این دادگاه بزرگ، خواهان رحمت و مغفرت خداوند برای خود و مؤمنان هستند.