یعنی چه
واژه ملعوب در اصل به معنای کسی یا چیزی است که مورد بازی، سرگرمی یا سوءاستفاده قرار گرفته است. در کاربردهای ادبی و اجتماعی، این کلمه برای اشاره به افراد فریبخورده یا بازیخوردهای به کار میرود که کنترل شرایط را از دست داده و تبدیل به آلت دست دیگران شدهاند. همچنین در متون کهن عربی، اصطلاح «ثغر ملعوب» به معنای دندانهای براق و آغشته به لعاب دهان نیز آمده است.
تلفظ
این کلمه بر وزن اسم مفعول (مَفْعُول) تلفظ میشود؛ به صورت مَلْعُوب (مَ + لْ + عُ + ب) که حرف لام ساکن و حرف عین دارای ضمه کشیده است.
در جدول
در حل جداول متقاطع، اگر با راهنمای «بازیخورده» یا «مورد بازی قرار گرفته» مواجه شدید، واژه ۵ حرفی «ملعوب» یکی از پاسخهای دقیق آن است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم ملعوب (کسی که مورد سوءاستفاده یا بازی روانی قرار گرفته) از صفاتی مانند manipulated یا عبارت توصیفی toyed with استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین برگردانها و معادلهای فارسی برای این واژه، کلماتی همچون «بازیخورده»، «فریبخورده»، «دستخوشِ فریب» و در بافتهای کنایی «بازیچه» یا «آلت دست» هستند.
در قرآن
عین واژه «ملعوب» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، ریشه ثلاثی آن یعنی «ل ع ب» به معنای بازی، سرگرمی و لهو بارها در آیات مختلف ذکر شده است، از جمله آیه شریفه «وَمَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ» که دنیا را بازی و سرگرمی معرفی میکند.
جمعبندی و توضیح کامل ملعوب
واژه «ملعوب» یک اسم مفعول عربی از ریشه «لعب» (بازی کردن) است که در زبان و ادبیات فارسی به عنوان یک کلمه کمکاربرد و ادبی شناخته میشود. مفهوم اصلی این کلمه اشاره به فرد یا موقعیتی دارد که مورد بازی، دستکاری، حیله یا سوءاستفاده قرار گرفته و ارادهای از خود ندارد. در واقع، ملعوب نمایانگر مظلومیت یا سادگی فردی است که در شطرنج روابط اجتماعی یا سیاسی، مهره و بازیچه دیگران شده است.
از سوی دیگر، این واژه در ریشهشناسی قدیمی خود پیوندی هم با واژه «لعاب» (آب دهان) دارد که در تعابیر نادر مثل دندانهای براق کاربرد داشته، اما معنای غالب آن در ذهن مخاطب امروز همان مفهوم «بازیخوردگی» و فریب است. شناخت همخانوادههای آن مثل ملعب، ملعبه و لاعب به درک بهتر ریشه این ساختار کمک میکند.