یعنی چه
این عبارت یک قید حالت در زبان فارسی است که برای بیان حالت خجالت، حیا، یا عذرخواهی به کار میرود؛ زمانی که فرد از انجام یا گفتن چیزی احساس تأسف و شرمساری دارد و میخواهد لحنی فروتنانه یا پوزشخواهانه داشته باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بامکث + شَرمَ + ن + دَ + گی» در واجنویسی استاندارد bā šarmandagi است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «از روی خجالت» یا «با عذرخواهی» کاربرد دارد و دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن و موقعیت جملات، واژههای فوق دقیقترین قیدها برای رساندن این مفهوم هستند.
به عربی
در زبان عربی ترکیبات فوق برای توصیف حالتی که همراه با پوزش و شرمندگی است استفاده میشوند.
در قرآن
این ترکیبِ قیدی به صورت مستقیم و با واژگان فارسی در قرآن وجود ندارد، اما مفهوم شرم و حیا در قرآن کریم با واژگانی چون «اِستِحیَاء» توصیف شده است؛ مانند آیه ۲۵ سوره قصص که راه رفتن از روی شرم و حیا را بیان میکند. همچنین مفاهیم مرتبط با پشیمانی با ریشههایی چون ندم و حسرة آمدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل با شرمندگی
عبارت «با شرمندگی» یک قید حالت اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب حرف اضافه «با» و اسم مصدر «شرمندگی» (برگرفته از ریشه فارسی میانه و باستانی شرم) ساخته شده است. این واژه در روابط اجتماعی و ادبیات روزمره نقشی کلیدی در تلطیف لحن، ابراز فروتنی، پذیرش خطا و نشان دادن احترام و حیا ایفا میکند.
استفاده از این عبارت در گفتار و نوشتار به مخاطب سیگنال میدهد که گوینده یا نویسنده نسبت به موقعیت پیشآمده یا محدودیت خود آگاه است و با رعایت ادب، عذرخواهی صمیمانهای را تقدیم میکند. در نمادشناسی فرهنگی نیز این حالت معمولاً با سرِ پایینانداخته یا گونههای سرخشده همراه است.