یعنی چه
تشریع در اصطلاح حقوقی و فقهی به معنای فرآیند وضع، تصویب و تدوين قوانین و مقرراتی است که برای افراد جامعه الزامآور است. این مفهوم در دو سطح بررسی میشود: تشریع الهی که شامل وضع احکام و شریعت توسط خداوند (شارع حقیقی) است، و تشریع وضعی یا موضوعه که شامل قانونگذاری توسط نهادهای صالح انسانی مانند مجلس قانونگذاری برای مدیریت امور جامعه است.
تلفظ
واژه «تشریع» بر وزن تفعیل تلفظ میشود و از ریشه عربی شرع گرفته شده است. عبارت به صورت مضاف و مضافالیه خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای پرسشِ «تشریع در حقوق» در جدول، خودِ این عبارت با ۱۱ حرف است. همچنین واژههای مترادفی مثل قانونگذاری، تقنین یا وضع قانون نیز در جداول کاربرد دارند.
به انگلیسی
در متون حقوقی بینالمللی و انگلیسی، فرآیند تشریع و وضع مقررات رسمی با اصطلاحات فوق بیان میشود.
به فارسی
برابرهای فارسی و اصطلاحات همسنگ «تشریع» شامل قانونگذاری، تقنین، سنّ قانون، تدوين قانون و شریعتگذاری (در متون دینی) است.
نماد چیست
در ادبیات حقوقی، مفهوم تشریع مظهر و نماد حاکمیت قانون، نظم اجتماعی، تفکیک نظم از هرجومرج و مرجعیت شخص یا نهاد قانونگذار است و به صورت نمادین با المانهایی مانند ترازو و چکش عدالت یا متن مکتوب قانون پیوند دارد.
جمعبندی و توضیح کامل تشریع در حقوق
تشریع در حقوق و فقه به عنوان سنگبنای ایجاد نظم اجتماعی شناخته میشود. این اصطلاح که ریشه در مفهوم گشودن راه و هدایت به مسیر روشن دارد، در بستر حقوقی به معنای فرآیند رسمی و مکتوب وضع قواعد الزامآور جامعه است؛ خواه این قانونگذاری جنبه الهی داشته باشد (فقه اسلامی) و خواه توسط مراجع صالح و پارلمانها صورت گیرد (حقوق موضوعه).
در تبیین این مفهوم، تمایز آن با مفاهیمی نظیر «تکوین» که به آفرینش جهان تکوینی اشاره دارد، و «نسخ» که به معنای لغو قانون است، اهمیت بالایی دارد. اصطلاح تشریع نشاندهنده پویایی ساختار حقوقی برای پاسخگویی به نیازهای متغیر جوامع بشری است.