یعنی چه
این اصطلاح در لغت به معنی گیاه سبز و خرمی است که بر روی توده فضولات حیوانی، مزبله یا خاکروبه میروید؛ این گیاه در ظاهر بسیار زیبا و فریبنده است، اما ریشه و منبع تغذیه آن کاملاً ناپاک و آلوده است. در مفهوم کنایهای و اصطلاحی، به فرد (بهویژه زن) زیبارویی اشاره دارد که در خانوادهای بیاصالت، فاسد یا محیطی ناپاک رشد و تربیت یافته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «وَ خَضْراءُ الدِّمَن» (va khazrā'ud-diman) است که در آن «خضراء» به معنای مؤنثِ سبز و «دِمَن» جمعِ «دِمنه» به معنای کود و فضولات خشکشده است.
در جدول
پاسخ این عبارت در جدولهای کلمات متقاطع بر اساس تعداد حروف، خودِ عبارت «وخضراء الدمن» با ۱۱ حرف یا شکل بدون واو آن یعنی «خضراء الدمن» با ۱۰ حرف است.
به عربی
این عبارت یک اصطلاح اصیل عربی و مثلی قدیمی در شبهجزیره است که به رویش گیاه در مزبله اشاره دارد و در ادبیات اسلامی به عنوان کنایهای از تضاد ظاهر و باطن به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معادل مستقیمِ تککلمهای برای آن وجود ندارد، اما از نظر کنایی و مفهومی میتوان آن را با تعابیری همچون «گل روی لجن»، «زیبای ظاهرفریب»، «شجره خبیثه» یا تعابیری که تضاد ظاهر آراسته و باطن فاسد را نشان میدهند (مانند گندمنمای جوفروش) همدسته دانست.
در قرآن
عبارت «وخضراء الدمن» بهصورت مستقیم در هیچیک از آیات قرآن کریم وجود ندارد؛ بلکه این تعبیر در احادیث و روایات نبوی نقل شده است. با این حال، مفهوم کلی آن یعنی فریبندگی ظاهری و دنیاگرایی بدون اصالت با مفاهیم برخی آیات قرآنی درباره غرور دنیا همخوانی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل وخضراء الدمن
عبارت عربی «وخضراء الدمن» در اصل به گیاهان سرسبز و شادابی اشاره دارد که بر روی تودههای کود، فضولات حیوانی یا خاکروبهها میرویند. این گیاهان علیرغم ظاهر بسیار زیبا، باطنی ناپاک دارند و از منبعی آلوده تغذیه کردهاند. این اصطلاح طبیعی، به مرور زمان وارد ادبیات کنایی شده تا تضاد عمیق میان ظاهر آراسته و باطن فاسد را توصیف کند.
شهرت عمده این عبارت به دلیل کاربرد آن در روایات مذهبی است که در آن به انسانها هشدار داده شده تا از انتخاب همسر صرفاً بر اساس زیبایی ظاهری در محیطهای ناپاک و خانوادههای بیاصالت پرهیز کنند. در واقع، این اصطلاح نمادی از جلوههای فریبندهای است که ریشه در پاکی و اصالت ندارند و تکیه بر آنها عاقبتی جز گمراهی ندارد.