یعنی چه
این واژه در اصل از پاشیدن بذر و دانه در زمین گرفته شده است و به صورت مجاز و استعاری، به پراکندن، تفریق و تلف کردن مال بدون هدف و مصلحت اطلاق میشود. تنوین انتهای آن نیز نشاندهنده نقش مفعول مطلقی و تأکید شدید بر این عمل است.
تلفظ
این کلمه با فتح ت، سکون ب، کسر ذال و تنوین نصب در آخر تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهایی مثل «ریختوپاش قرآنی» یا «ولخرجی تأکیدی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای فوق دقیقاً مفهوم هدر دادن منابع و ریختوپاش مالی را منتقل میکنند.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و از باب تفعیل مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل زیادهروی در مصرف، اتلاف، تفریق مال و بیهودهخرجی است.
در قرآن
عبارت «وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا» در سوره اسراء آمده است. مفسران تفاوت ظریفی بین اسراف و تبذیر قائلند؛ اسراف یعنی زیادهروی در مصرفِ چیزی که اصلش حلال است، اما تبذیر یعنی خرج کردن مال در جایی که اصلاً نباید و سزاوار نیست (مثل خرج در راه گناه). خداوند در آیه بعدی تبذیرکنندگان را برادران شیاطین نامیده است.
نماد چیست
در فرهنگ اخلاقی و اسلامی، تبذیرا نماد هدررفت انرژی، پول و منابع، و همچنین پاشیدگی نظام مالی و بینظمی شدید در مصرف است.
جمعبندی و توضیح کامل تبذیرا
واژه «تبذیرا» یک تعبیر دقیق قرآنی و لغوی است که ریشه در مفهوم پاشیدن بذر دارد، اما در کاربرد عرفی و اخلاقی به معنای ریختوپاش بیرویه، هدر دادن منابع و نابود کردن داراییها در راههای نادرست است. این کلمه فراتر از یک زیادهروی ساده در مصرف (اسراف)، به معنای تلف کردن کامل مال در جایی است که هیچ مصلحت و فایدهای در آن نیست.
در متون دینی و ادبی، این رفتار به شدت نکوهش شده و از آن به عنوان عاملی برای فروپاشی اقتصادی و اخلاقی یاد میشود. تنوین موجود در انتهای واژه در متن قرآن، تأکیدی موکد بر زشتی این عمل دارد و لزوم مدیریت صحیح منابع و قناعت را یادآور میشود.