یعنی چه
در اصطلاح دینی و فقهی، قاطع الرحم به فردی گفته میشود که ترکِ احسان و ارتباط با خویشاوندان کرده و از آنها رویگردان شده است. این عمل در اسلام به شدت نکوهش شده و از گناهان کبیره به شمار میرود.
تلفظ
این عبارت ترکیبی عربی به صورت [قا طِ عُرْ رَ حِ مْ] تلفظ میشود.
در جدول
کلمه «قاطع الرحم» در جدولهای شرح در متن به عنوان پاسخ برای پرسشهایی نظیر «قطعکننده پیوند خویشاوندی» استفاده میشود و دقیقاً دارای ۹ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم قاطع الرحم از عباراتی استفاده میشود که به قطع کردن یا گسستن روابط خانوادگی و خویشاوندی اشاره دارند.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در متون فقهی و روایی اسلام به همین صورت یا به صورت «قاطع صلة الرحم» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این اصطلاح شامل تعابیری چون «تارک صله رحم»، «هجرانکننده خویشاوندان» و «بیمهر نسبت به نزدیکان» است.
در قرآن
خودِ عبارتِ ترکیبی «قاطع الرحم» عیناً در متن قرآن نیامده است، اما فعل و مفهوم آن به شدت مذمت شده است. به عنوان مثال در آیه ۲۲ سوره محمد میفرماید: «...وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَکُمْ أُولئِکَ الَّذینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ» (و پیوند خویشاوندی خود را مکرر ببرید؟ اینان کسانی هستند که خدا لعنتشان کرده است).
نماد چیست
در فرهنگ عامه یا اساطیر، نماد تصویری یا حیوانی خاصی برای این صفت وجود ندارد؛ اما در بستر مذهبی و اخلاقی، این عنوان نمادی از عواقب ناگوار اخروی، فسق و دوری از عنایت و رحمت خداوند شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل قاطع الرحم
واژه «قاطع الرحم» یک ترکیب اضافه عربی (اسم فاعل و مضافالیه) است که از دو ریشه «قطع» به معنی بریدن و «رحم» به معنی خویشاوندی نسبی شکل گرفته است. این اصطلاح در فرهنگ و ادبیات اسلامی به فردی اطلاق میشود که به طور عمدی روابط خود را با بستگان و نزدیکانش قطع میکند، از احوالپرسی و یاری رساندن به آنها خودداری میورزد و مایه گسست پیوندهای فامیلی میشود.
اگرچه خود این ترکیب به صورت مستقیم در متن قرآن مجید ذکر نشده، اما مفهوم آن و عملِ «قطع رحم» در آیات متعددی از جمله در سورههای بقره، رعد و محمد به شدت تقبیح شده و مرتکبین آن جزء زیانکاران و ملعونان شمرده شدهاند. در احادیث دینی نیز قاطع رحم به عنوان کسی معرفی شده که از ورود به بهشت محروم میگردد و اعمالش پذیرفته نیست.
در زبان فارسی، این کلمه بیشتر در بستر متون مذهبی، اخلاقی و فقهی کاربرد دارد و معادلهایی نظیر «گسستهمهر» یا «تارک صله رحم» برای آن استفاده میشود. این واژه در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع نیز به عنوان یک پاسخ ۹ حرفی برای راهنمای «برنده پیوند خویشاوندی» کاربرد دارد.