یعنی چه
این ترکیب به صورت یکجا در منابع معتبر لغوی، تاریخی یا ادبی زبان فارسی و عربی ثبت نشده است. احتمال دارد یک خطای شنیداری، تایپی یا ترکیبی تحریفشده از عباراتی مانند «براء از یزید» (بیزاری از یزید) یا سخنان منسوب به امام حسین (ع) مانند «مثلي لا يبايع بمثل يزيد» باشد. اگر منظور «بَراء/بَراع» به معنی دوری و بیزاری باشد، ترکیب آن با یزید مفهوم مرزبندی با ظلم را میرساند.
تلفظ
تلفظ فرضی این عبارت بر اساس واژگان سازنده آن به صورت [بَراع مِثْلِ یَزید] قرائت میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
اگر منظور از این عبارت، مفهوم بیزاری از یزید (براء) باشد، در زبان انگلیسی از واژگانی چون Dissociation یا Disavowal استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، مفهوم بیزاری از این شخصیت تاریخی با تعبیر «البراءة من یزید» یا «التبری من یزید» شناخته میشود.
به فارسی
معادلسازی این عبارت بر اساس ریشهیابی واژهها، به معنای «اعلام برائت و بیزاری از نماد ظلم و ستم» یا «پاکدامنی و دوری از رفتار یزیدی» است.
در قرآن
عین عبارت «براع مثل یزید» و همچنین نام خاص «یزید» در قرآن مجید وجود ندارد. با این حال، ریشه واژه براء (به معنی بیزاری آشکار) به صورتهای مختلفی مانند «بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ» در سوره مبارکه توبه به کار رفته است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، واژه «براء» نماد فاصلهگذاری عقیدتی و مشخص کردن جبهه حق است؛ در مقابل، «یزید» مظهر و نماد مطلق ظلم، حقستیزی، قساوت قلب و حکومت جور به شمار میرود. ترکیب این دو مفهوم نمادی از سازشناپذیری با ستمگر است.
جمعبندی و توضیح کامل براع مثل یزید
عبارت «براع مثل یزید» به صورت یک ترکیب اصطلاحی، ضربالمثل یا واژه ساختاریافته در هیچیک از متون فقهی، تاریخی و لغتنامههای معتبر زبان فارسی و عربی به چشم نمیخورد. به نظر میرسد این عبارت یک ترکیب ساختگی، اشتباه نگارشی یا برداشت نادرست از جملات دیگر باشد؛ چرا که نزدیکترین عبارات مستند به این موضوع، احادیثی نظیر «مثلی لا یبایع لمیثل یزید» هستند.
با این حال، اگر اجزای این عبارت را به صورت تفکیکشده بررسی کنیم، واژه «بَراع» یا «بَراء» در زبان عربی به معنای بیزاری، پاکی و دوری جستن است و «یزید» نیز خلیفه دوم اموی است که در فرهنگ شیعی مظهر تام ستمگری است. در نتیجه، این عبارت در صورت داشتن مفهوم اصطلاحی، صرفاً میتواند دلالت بر تبری، بیزاری و مرزبندی آشکار با نمادهای ظلم و استبداد داشته باشد.