معنی
واژه مقصود در لغت به معنای آنچه مورد قصد و هدف قرار گرفته، مطلوب، مراد و نیت است. این کلمه در اصل یک صفت مفعولی در زبان عربی است که وارد فارسی شده و به عنوان اسم نیز به کار میرود.
یعنی چه
عبارت مقصود یعنی چه، برای فهم نیت و غرض اصلی یک شخص یا یک متن به کار میرود؛ یعنی منظور و هدف اصلی از انجام یک کار یا بیان یک سخن چیست.
مترادف
واژههای هممعنی مقصود شامل کلماتی هستند که بیانگر هدف، مرام، خواسته و نیت نهایی فرد در کار یا سخن باشند.
متضاد
در منابع واژهنامهای متضاد مستقیمی برای مقصود ذکر نشده، اما از نظر مفهومی کلماتی که نشاندهنده بیهدفی یا تصادفی بودن هستند، مخالف آن محسوب میشوند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه عربی «ق ص د» مشتق شدهاند و از نظر ساختاری و معنایی با کلمه مقصود همخانواده هستند.
ریشه
ریشه واژه مقصود عربی و از مصدر «قَصَدَ» به معنای آهنگِ کاری کردن، هدف گرفتن و میانهروی کردن است. این واژه در قالب صیغه مفعولی (مَقصود یعنی قصد شده) به زبان فارسی راه یافته است.
جمله سازی
در جدول
کلمه مقصود در حل جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل هدف، نیت، مراد یا خواسته کاربرد دارد و دقیقاً کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
معادلهای مختلف کلمه مقصود در زبانهای انگلیسی، ترکی و عربی که بر اساس نوع متن و کاربرد انتخاب میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل مقصود
واژه «مقصود» یکی از کلمات اصیل و پرکاربرد در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در زبان عربی (ماده قصد) دارد. این کلمه در مفهوم لغوی به معنای نیت، هدف، خواسته و مرادِ دل به کار میرود و در مکالمات روزمره برای روشن شدن غرض و منظور اصلی سخن یا رفتار اشخاص استفاده میشود.
در پهنه ادبیات و عرفان ایرانی، مقصود جایگاهی ویژه و استعاری دارد. شاعران و عارفان بزرگ، این واژه را نمادی از ذات باریتعالی، معشوق حقیقی یا غایت سیر و سلوک معنوی دانستهاند؛ یعنی آخرین نقطهای که سالک پس از گذر از سختیها به مطلوب نهایی خود دست مییابد.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه صفت مفعولی است که با واژههایی چون مقصد، قاصد و اقتصاد همخانواده است. اگرچه شکل مفعولی آن مستقیماً در متن قرآن نیامده، اما مشتقات دیگر ریشه آن با مفاهیمی ارزشمند نظیر راه میانه و راست (مثل مقتصد و قصد السبیل) مورد توجه قرار گرفتهاند.