معنی
بذل در لغتنامههای معتبر فارسی مانند دهخدا و معین به معنای بخشیدن، دادن چیزی از روی گشادهرویی و رضایت قلبی، داد و دهش، و انعام و احسان آمده است. همچنین این واژه به معنی صرف کردن مال، جان، وقت یا تلاش در یک راه مشخص به کار میرود.
یعنی چه
وقتی میگوییم کسی اقدام به بذل چیزی کرده، یعنی او با رضایت کامل و بدون هیچگونه فشار، اجبار یا چشمداشتی، دارایی، وقت یا حتی جان خود را برای یک هدف بزرگ یا کمک به دیگران هدیه و عطا کرده است.
مترادف
تمامی واژههای فوق در مفهوم دادن، کرم و دستودلبازی با کلمه بذل قرابت معنایی نزدیکی دارند.
متضاد
کلماتی که بر نگهداشتن مال، خسیس بودن و خودداری از بخشش و انفاق دلالت میکنند، متضاد واژه بذل هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه سهحرفی «ب ذ ل» مشتق شدهاند. واژه مبتذل در اصل به معنی چیزی بوده که زیاد بخشیده یا دستبهدست شده و در نتیجه ارزش اولیه خود را از دست داده است.
ریشه
این واژه یک اسم مصدر عربی است که از ریشه سهحرفی «ب-ذ-ل» (b-ḏ-l) گرفته شده است. معنای اصلی این ریشه در زبان عربی رها کردن چیزی، در اختیار دیگران قرار دادن آن و بخشش بدون اکراه است.
جمله سازی
در جدول
اگر در حل جدول با راهنمایی نظیر «بخشش»، «دهش» یا «عطا کردن» مواجه شدید و طراح جدول از شما یک کلمه ۳ حرفی خواست، پاسخ دقیق آن «بذل» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن معادلهای متفاوتی وجود دارد؛ برای بذل مال از واژههایی مثل Donation یا Give-away، برای صفت بخشندگی از Generosity و برای بذل جان از واژه Sacrifice استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بذل
واژه «بذل» در فرهنگ لغت فارسی و عربی یکی از مفاهیم ارزشمند اخلاقی و نماد سخاوت، ایثار و دستودلبازی است. این کلمه به معنای اعطا و بخشیدن چیزی با رضایت خاطر کامل و بدون هرگونه چشمداشت یا اجبار است؛ چه این بخشش مادی (مانند مال و ثروت) باشد و چه معنوی (مانند بذل جان، وقت یا تلاش در یک راه هدفمند).
ریشه این کلمه عربی است و اگرچه خود واژه «بذل» با همین رسمالخط به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما مفاهیم همسو با آن مانند انفاق، اعطاء و جود به کرات ستایش شدهاند. در ادبیات فارسی و عرفان نیز رها کردن خود یا فدا کردن جان در راه معشوق و حقیقت، بالاترین مرتبه بذل به شمار میرود.
امروزه علاوه بر کاربردهای ادبی، این واژه در متون حقوقی و فقهی نیز به وفور دیده میشود؛ به عنوان مثال اصطلاح «بذل مهریه» به معنای گذشت و بخشیدن مهریه از طرف زن است که نشاندهنده کاربرد زنده، رسمی و معاصر این واژه در جامعه امروز است.