یعنی چه
امر خطیر به موضوع، کار یا مأموریتی حساس و جدی گفته میشود که مسئولیت سنگینی به همراه دارد و تصمیمگیری در مورد آن سرنوشتساز است. واژه خطیر در فارسی همزمان دو لایه معنایی «بزرگی و عظمت» و «حساسیت و احتمال خطر» را در خود جای داده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «اَمْر» (با سکون میم و راء در حالت وقف) و «خَطِیر» (با فتح خاء و کسر طاء) تشکیل شده است که در حالت اضافه به صورت اَمرِ خَطیر خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «امر خطیر» معمولاً به عنوان راهنما برای پاسخهایی چون کار بزرگ، مأموریت دشوار یا امر عظیم به کار میرود و خود واژه نیز هفت حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به لحن متن، برای برگردان این اصطلاح میتوان از ترکیبهایی که همزمان اهمیت بالا و حساسیت موضوع را میرسانند، استفاده کرد.
به عربی
این ترکیب ریشه عربی دارد؛ با این تفاوت که در عربی معاصر، «أمر خطير» بیشتر به جنبه منفی خطر و بحران اشاره میکند، اما در کاربرد فارسی، جنبه بزرگی، ارزش و اهمیت آن پررنگتر است.
به فارسی
معادلهای اصیل و عبارات جایگزین فارسی آن شامل کار بزرگ، موضوع حیاتی، مسئله سرنوشتساز، مأموریت دشوار و سنگینمسئولیت است. متضاد آن نیز کار پیشپاافتاده یا امر بیاهمیت محسوب میشود.
در قرآن
عبارت «امر خطیر» به صورت یک ترکیب وصفی مستقیم در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشههای سازنده آن یعنی «امر» (به معنی فرمان و کار) بارها تکرار شدهاند و ریشه «خطر» نیز در قالب کلمات همخانواده در احادیث اسلامی به معنی ارزش و قدر انسان به کار رفته است.
نماد چیست
این عبارت یک مفهوم ذهنی و ترکیب وصفی است و نماد مادی یا اسطورهای خاصی ندارد؛ اما در ادبیات و زبان مفاهمه، به عنوان نماد و مظهر وضعیتهای بحرانی، مسئولیتهای بزرگ فردی یا اجتماعی و گزینشهای حیاتی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل امرخطیر
ترکیب «امر خطیر» یکی از تعابیر رسا در زبان فارسی است که برای توصیف کارها، وظایف یا تصمیماتی به کار میرود که به دلیل ابعاد بزرگ و پیامدهای گستردهشان، نیازمند دقت، شجاعت و تدبیر فراوان هستند. این واژه از دو بخش عربی تشکیل شده اما در جریان تحول خود در زبان فارسی، غنای معنایی ویژهای یافته است؛ به طوری که بر خلاف کاربرد آن در عربی مدرن که بیشتر بار منفیِ خطر را تداعی میکند، در فارسی تجلیبخش عظمت، شرافت و اهمیت یک مأموریت در عین دشواری آن است.
استفاده از این اصطلاح در متون اداری، سیاسی و ادبی نشاندهنده موقعیتهای حساسی است که غفلت در آنها جایز نیست و هرگونه بیتوجهی میتواند عواقب جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. از همین رو، این واژه همواره بار معناییِ احترامآمیز و در عین حال هشداردهندهای را با خود حمل میکند.