معنی
واژه ثقیل در اصل به معنای هر چیز دارای وزن زیاد و گران است. در کاربردهای اصطلاحی و مجازی، به عباراتی که درک و تلفظ آنها دشوار باشد (عبارات ثقیل)، غذای دیرهضم و همچنین افراد ناخوشایند و گرانجان گفته میشود.
یعنی چه
وقتی میگویند کلامی ثقیل است، یعنی فهم آن نیاز به تلاش دارد و روان نیست. در خصوص غذا نیز به معنی سنگین بودن و ایجاد ناراحتی در معده به کار میرود.
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف لغوی و عبارتی میتوانند به جای ثقیل قرار گیرند.
متضاد
واژههایی که مفهوم سبکی، سادگی و روانی را در مقابل سنگینی و دشواری ثقیل نشان میدهند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی (ث - ق - ل) مشتق شدهاند که مفهوم سنگینی و وزن را در خود دارند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ اصلی برای طراحان سؤال با مشخصات فوق، واژه ثقیل است.
به انگلیسی
بسته به متن مورد نظر، میتوان از این معادلهای انگلیسی برای انتقال معنای ثقیل استفاده کرد.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان نیز به طور گسترده به معنای مادی و معنوی سنگین به کار میرود.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای خالص فارسی برای این واژه، کلماتی مانند سنگین، گران یا در ادبیات کهن برای افراد ملول، گرانجان است.
در قرآن
این واژه و مشتقاتش در قرآن آمده است؛ از جمله در آیه ۵ سوره مزمل: «إِنَّا سَنُلْقِی عَلَیْکَ قَوْلاً ثَقِیلاً» که مفسران منظور از قول ثقیل را قرآن میدانند که حامل عظمت محتوا و دشواری بار رسالت است. همچنین واژه ثقلان (انسان و جن) از همین ریشه است.
نماد چیست
ثقیل نماد تصویری یا اساطیری خاصی ندارد، اما در ادبیات و عرفان نشانهای از سنگینی بار دنیا، نفس یا پیچیدگی و عدم روانی کلام و فکر به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ثقیل
واژه ثقیل از ریشههای اصیل عربی است که وارد زبان فارسی شده و نقشی دوگانه در کاربردهای مادی و معنوی ایفا میکند. در لایه نخست و مادی، این کلمه بر هر چیز وزین، گران و سنگین دلالت دارد که جابهجایی یا هضم آن (در خصوص غذا) دشوار است.
در لایه ثانویه و مجازی، ثقیل وارد قلمرو کلام، ادبیات و مفاهیم انتزاعی میشود. متن یا سخن ثقیل، به عباراتی پیچیده گفته میشود که فهم آن برای مخاطب عام روان نیست. همچنین در ادبیات قرآنی، این واژه بر عظمت کلام وحی و بار گران رسالت دلالت دارد که نشاندهنده ابعاد عمیق معنوی این واژه در فرهنگ اسلامی و فارسی است.