معنی
وقف در لغت به معنای ایستادن، درنگ کردن و ساکن شدن است. در اصطلاح فقهی و حقوقی نیز به معنای خارج کردن ملک از مالکیت شخصی و اختصاص دادن منافع آن به امور عامالمنفعه است.
یعنی چه
یعنی فردی دارایی خود را از چرخه خرید و فروش خارج کند تا درآمد یا منافع آن به طور همیشگی صرف امور خیریه مانند ساخت مدرسه، مسجد یا بیمارستان شود.
مترادف
این کلمات در بافتهای لغوی، فقهی و علوم قرآنی به عنوان هممعنی وقف به کار میروند.
متضاد
در بخش حقوقی متضاد آن جریان و خرید و فروش مال است و در تجوید قرآن، متضاد آن وصل و ادامه دادن قرائت است.
هم خانواده
تمامی این کلمات از ریشه سه حرفی (و ق ف) مشتق شدهاند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و معنای اصلی و اولیهی آن در این زبان، ایستادن و ساکن شدن است.
تلفظ
این کلمه با فتح حرف اول (و)، سکون قاف (ق) و سکون فاء (ف) به صورت یکسیلابی تلفظ میشود.
به انگلیسی
برای ابعاد حقوقی و خیریه از Endowment و برای بخش تجویدی و قرائت از Pause استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی نیز از خود واژه وقف یا حبس (حبسِ عین) استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق لغوی این واژه در زبان فارسی برابر با ایستادن، مکث کردن و نگهداشتن دارایی است.
در قرآن
ریشه این کلمه به صورت فعل در قرآن آمده است، اما در علوم قرآنی به علائمی (مانند م، ط، ج) گفته میشود که راهنمای قاری برای مکث و تجدید نفس بدون آسیب به معنای آیه هستند.
جمعبندی و توضیح کامل وقف
واژه وقف یک اصطلاح چندبعدی است که ریشه در زبان عربی دارد اما به طور عمیق وارد فرهنگ، حقوق و مذهب فارسیزبانان شده است. در بعد اجتماعی و فقهی، وقف به معنای بخشش ماندگار و ابدی یک مال برای مصارف عمومی است؛ به طوری که اصل مال حفظ شده و فروش آن ممنوع میشود تا منافعش همواره به جامعه برسد.
از سوی دیگر، در حوزه ادبیات و علوم قرآنی، وقف به معنای مکث، درنگ و قطع موقت صداست. این مفهوم در تلاوت قرآن به شکل علائم راهنما تجلی مییابد تا قاری با توقف به موقع، مانع از تغییر معنای آیات شود و نظمی اصولی به قرائت ببخشد.