یعنی چه
تیره گردیدن در مفهوم لغوی به معنای از دست رفتن شفافیت، نور یا رنگ اولیه و تبدیل شدن به حالت تاریک و کدر است (مانند تیره شدن هوا). در کاربرد مجازی و کنایی، این واژه برای حالات روحی و ذهنی به کار میرود و به معنی تباه شدن، پریشان شدن اندیشه، یا شرمنده و خجل گشتن استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت «تیره» (tī-re) و «گردیدن» (gar-dī-dan) است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند تاریک شدن، کدر شدن یا مکدر شدن مد نظر قرار میگیرد. پاسخ دقیق با تعداد حروف مشخصشده، خود واژه «تیره گردیدن» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از افعالی استفاده میشود که به کاهش نور، از دست رفتن وضوح یا تاریک شدن فضا اشاره دارند.
به ترکی
در ترکی استانبولی فعل Kararmak دقیقاً برای تاریک شدن هوا یا سیاه شدن رنگها و Bulanmak برای از دست رفتن شفافیت مایعات (کدر شدن) به کار میرود.
به فارسی
برگردانها و واژههای هممعنی اصیل فارسی این ترکیب عبارتند از: تاریک گشتن، تار شدن، کدر شدن، مُکدّر شدن، گرفته شدن (در معنای احساسی و دلگیری) و ضایع شدن (در معنای کنایی رای و اندیشه).
نماد چیست
در ادبیات فارسی و نمادشناسی، تیره گردیدن جهان پیش چشم انسان، نماد اوج خشم، مصیبت بزرگ، افول امید یا مرگ است. همچنین در متون کهن مانند شاهنامه فردوسی، تیره شدن رای یا اندیشه به معنی از دست رفتن خرد و دچار آشفتگی معنوی شدن است.
جمعبندی و توضیح کامل تیره گردیدن
ترکیب فعلی «تیره گردیدن» یکی از عبارتهای اصیل و پرکاربرد در زبان و ادبیات فارسی است که از دو بخش «تیره» (با ریشه فارسی میانه tērag به معنی تاریک) و «گردیدن» (با ریشه ایرانی باستان wert- به معنی تغییر حالت دادن و شدن) تشکیل شده است. این واژه در مرتبه اول معنای مادی و فیزیکی دارد که همان کمنور شدن، از دست رفتن شفافیت، سیاه شدن یا کدر شدن اجسام و فضا است.
در مرتبه دوم و در نگاه کنایی و ادبی، این عبارت کاربرد گستردهای در توصیف حالات روانی و دگرگونیهای روزگار دارد. تیره شدن دل، جهان یا اندیشه در شعر فارسی به معنای هجوم غم، ناامیدی، گمراهی یا بیفروغ شدن امید و خرد تجلی مییابد. نمود بارز این مفهوم در قرآن کریم نیز با فعل «انْکَدَرَ» در آیه «وَإِذَا النُّجُومُ انْکَدَرَتْ» ظاهر شده که به تیره و بیفروغ شدن ستارگان اشاره میکند.