معنی
واژه «جست» در زبان فارسی دارای دو وجه معنایی عمده است؛ نخست به عنوان اسم مصدر به معنی پریدن، جهیدن و خیز برداشتن که امروزه بیشتر در ترکیبهایی مانند «جستوخیز» به کار میرود. دوم به عنوان بن ماضی از دو مصدر «جَستن» (به معنی جهیدن و رهایی یافتن) و «جُستن» (به معنی طلب کردن، پژوهش و پیدا کردن).
یعنی چه
این واژه حرکتی پویا و سریع را رساند؛ خواه این حرکت جنبه فیزیکی داشته باشد (مانند پریدن از روی یک مانع یا جستن از دام) و خواه جنبه ذهنی و تلاشی مستمر برای رسیدن به یک هدف یا یافتن یک حقیقت (مانند جستوجو و تفحص).
مترادف
این کلمات در بافتهای مختلف فیزیکی یا معنایی میتوانند به جای واژه جست قرار گیرند.
متضاد
در معنای پرش و پویایی، واژههایی چون سکون و ایستایی و در معنای طلب و یافتن، واژه گم کردن متضاد آن است.
هم خانواده
واژگانی که از ریشه پارسی میانه این کلمه یا مشتقات فعلی آن در زبان فارسی ساخته شدهاند.
ریشه
این واژه اصیل و آریایی ریشه در زبان پهلوی دارد و به صورت wahistan یا waz- / jast- به معنی جهیدن، پریدن و رهایی یافتن به کار میرفته است. در دستور زبان فارسی امروز، بن ماضی دو مصدر جَستن و جُستن محسوب میشود.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه سه حرفی «جست» معمولاً در پاسخ به سوالاتی با عنوان «پرش»، «جهش»، «خیز» یا «بن ماضی جستن» قرار میگیرد.
به انگلیسی
با توجه به دوگانه بودن معنای این واژه در فارسی، در زبان انگلیسی برای بخش فیزیکی (پریدن) از واژههای تفریقی مانند Jump یا Leap و برای بخش معنایی (تفحص) از کلمات Search یا Seek استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جست
واژه «جست» یکی از کلمات اصیل، ریشهدار و پویای زبان فارسی است که از دوران پارسی میانه (پهلوی) تا به امروز کاربرد خود را حفظ کرده است. این کلمه به طور همزمان بار معنایی حرکت فیزیکی سریع (پریدن و جهش) و حرکت ذهنی یا فرآیندی (طلب کردن و جستوجو) را به دوش میکشد. ساختار ساده اما پرمحتوای آن سبب شده تا مشتقات فراوانی مانند جستوجو، جستار و جوینده از آن متولد شوند.
در ادبیات و فرهنگ ایرانی، جست نماد پویایی، رهایی از بنبستها، حرکت ناگهانی به سوی جلو و شوق تغییر است. این واژه اگرچه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده (چرا که لفظی کاملاً فارسی است)، اما معادلهای مفهومی آن در قالب واژههای عربی همواره مورد توجه بودهاند. در بازیهای فکری و جدول نیز این کلمه ۳ حرفی به عنوان پاسخی کلیدی برای مفاهیم خیز و جهش شناخته میشود.