یعنی چه
عزاسمه (عَزَّ اسْمُهُ) یک عبارت ثنایی و جملهای دعایی است که برای تجلیل و بزرگداشت خداوند به کار میرود. معنای آن این است که نام پروردگار، ارجمند، باعزت، بلندمرتبه و شریف است.
تلفظ
این کلمه در اصل از سه بخش عربی «عَزَّ» (فعل ماضی به معنی عزیز و ارجمند شد)، «اسْمُ» (نام) و ضمیر متصل «هُ» (او) تشکیل شده و به صورت سرهم «عَزَّاسْمُه» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ عبارت «نام او گرامی باد» یا دعای بعد از نام خدا با ساختار ۶ حرفی، «عزاسمه» است.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی اسلامی، برای انتقال مفهوم تعظیم نام خداوند از عبارات فوق استفاده میشود.
به عربی
این عبارت کاملاً عربی است و در متون دینی عربی به عنوان جمله معترضه ثنایی جایگاه ویژهای دارد.
به فارسی
معادل مستقیم و روان این عبارت در زبان فارسی، «نام او گرامی و ارجمند باد» یا «بزرگ است نام او» میباشد که معمولاً در نیایشها و ترجمه متون کهن دیده میشود.
در قرآن
عبارت ترکیبی «عز اسمه» به صورت عینی در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، ریشههای سازنده آن یعنی فعل «عَزَّ» و واژه «اسم» (مانند آیه تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ) فراوان در قرآن آمدهاند و مفهوم تعظیم خداوند روح حاکم بر آیات است.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ و ادبیات اسلامی نماد ادب، فروتنی و احترام عمیق بنده در برابر خالق است. به کار بردن آن نشاندهنده تقدیس نامهای الهی و تبرک جستن به ذکر خداست.
جمعبندی و توضیح کامل عزاسمه
عبارت «عزاسمه» که در اصل از ساختار نحو عربی «عَزَّ اسْمُهُ» اقتباس شده، یک جمله دعایی و تعظیمی تمامعیار در فرهنگ اسلامی و متون کهن فارسی است. این واژه به تنهایی به معنی «نام او ارجمند و گرامی باد» بوده و به عنوان صفت مدح، منحصراً پس از آوردن نام مبارک خداوند متعال به کار میرود تا حاکی از تنزیه و تقدیس پروردگار باشد.
اگرچه این ترکیب ششحرفی به صورت سرهم در متن قرآن مجید یافت نمیشود، اما ریشههای لغوی آن یعنی «عزّ» به معنای قدرت و ارجمندی، و «اسم»، کاربرد وسیعی در آیات الهی دارند. این عبارت در کتابت سنتی، متون تفسیری و نیایشها همتراز با عبارات دیگری نظیر «جل جلاله» و «عز وجل» مایه برکت مکتوبات بوده است.
در کاربردهای عمومی و سرگرمی نظیر جدولهای کلمات متقاطع، این واژه دقیقاً با شمارش ۶ حرفی خود شناخته میشود و نمادی از رسوخ اصطلاحات اعتقادی و ادبی در زبان و فرهنگ روزمره فارسیزبانان به شمار میرود.