ایزاع یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل ایزاع

واژه «ایزاع» یک مصدر عربی از باب افعال و برخاسته از ریشه سه حرفی (و - ز - ع) است که ورود آن به ادبیات فارسی بیشتر جنبه دینی و عرفانی دارد. این کلمه در لغت‌نامه‌های معتبری مانند دهخدا به معنای الهام کردن، توفیق دادن و بازداشتن نفس از کفران آمده است؛ مرتبه‌ای از هدایت درونی که مفسران آن را فراتر از یک توفیق ساده و شبیه به یک جذبه عمیق قلبی برای طاعت می‌دانند.

شهرت و کاربرد ویژه این واژه به واسطه حضور آن در قرآن کریم به صورت فعل امر «أَوْزِعْنِی» است. این عبارت در دو آیه (نمل/۱۹ و احقاف/۱۵) از زبان پیامبرانی چون حضرت سلیمان نقل شده که در آن از خداوند می‌خواهند تا تمام توان و شیفتگی درونی لازم را به آن‌ها الهام کند تا بتوانند شکر نعمات الهی را به جای آورند.

در مجموع، ایزاع مفهومی انتزاعی و سرشار از بار معنایی مثبت است که هم‌خانواده‌هایی چون توزیع و موزع دارد. این کلمه ۵ حرفی در بازی‌های کلامی و جدول کلمات متقاطع معمولاً با راهنمای «الهام و توفیق» شناخته می‌شود.