معنی
در لغت به معنای سختکوشی، رنج بردن در راه رسیدن به هدف و به کار گرفتن تمام توانمندیهای جسمی یا روحی است.
یعنی چه
این واژه مصدر باب تفاعل از ریشه «جهد» است. «تجاهد» یعنی شخص خود را به زحمت بیندازد و با جدیت و پافشاری، تمامی قدرت خود را در مسیر انجام عملی (مبارزه با دشمن یا تزکیه نفس) صرف کند.
تلفظ
تَجاهُد (ta-jā-hod)
در جدول
به دلیل ۵ حرفی بودن، در جدولهای متقاطع با تعاریفی نظیر «سختکوشی»، «تلاش بسیار» یا «به کار بستن توان» به کار میرود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه بر مفاهیم تلاش جدی و مداوم تمرکز دارند.
به عربی
در عربی از ریشه «جهد» با مفاهیم مشابهی همچون «اجتهاد» و «مجاهده» شناخته میشود.
به فارسی
کوشش، تلاش بلیغ، رنجِ کاری را کشیدن، جدی بودن در عمل.
در قرآن
خودِ صورتِ «تجاهد» در قرآن نیامده است، اما مشتقات ریشه «ج ه د» مانند «جاهدوا» و «تُجاهدون» به کرات در آیات با مفهوم مبارزه در راه خدا و تلاش برای خیر و حقیقت به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل تجاهد
واژه «تجاهد» در زبان فارسی به عنوان یک مصدر عربیتبار، بر معنای غایی تلاش و پشتکار دلالت دارد. این کلمه تنها به معنای کار معمولی نیست، بلکه بار معناییِ «به زحمت افتادن» و «صرفِ تمامِ توان» را با خود حمل میکند.
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی، این واژه پیوند عمیقی با مفهوم جهاد دارد؛ جایی که فرد نه تنها در ساحت بیرونی برای اهداف والا مبارزه میکند، بلکه در جهاد اکبر، با نفس خویش برای دستیابی به کمال و اصلاح، به مجاهده و تجاهد میپردازد.