یعنی چه
شیدان شید به معنای نورِ الأنوار، نور محض، شیدِ ناب (نور خالص و بدون تاریکی) و نورِ فیاض است؛ نوری که مدام در حال بخشش و تابش است. در حکمت اشراق، این واژه برای تبیین ذات پاک باریتعالی (خداوند) به کار میرود که حقیقت غایی جهان است و تمام موجودات دیگر، پرتوهایی از نور او هستند.
تلفظ
این ترکیب از دو بخش «شیدان» (نشانه فراوانی یا جمع شید) و «شید» تشکیل شده و به صورت شَیدانْ شَید قرائت میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف (۸ حرف) خودِ «شیدان شید» یا معادل عربی آن «نورالانوار» است.
به انگلیسی
در برگردانهای فلسفی به زبان انگلیسی، این اصطلاح را برای بیان مفهوم نور مطلق و منبع اصیل روشنایی به کار میبرند.
به ترکی
در متون فلسفی مکتوب به زبان ترکی، برای انتقال مفهوم شیدان شید از این تعابیر استفاده میشود.
به فارسی
این واژه خود اصالتی پارسی دارد (برگرفته از واژه پهلوی šēd به معنای درخشان). مترادفهای فارسی آن عبارتند از نور پاک، تجلی اعظم و حقیقت مطلق، که به عنوان معادل پارسی اصطلاح فلسفی «نورالانوار» ساختار یافته است. واژگان همخانواده آن شامل شید، خورشید، جمشید، مهشید، فرشید و شیدا هستند و متضاد آن ظلمت محض، تاریکی مطلق و غسق (تاریکی شدید) است.
نماد چیست
در مکتب فکری شیخ شهابالدین سهروردی، شیدان شید نماد ذات باریتعالی، آگاهی خالص و سرچشمه فیضان وجود است. گرچه این عبارت در قرآن وجود ندارد، اما از نظر نمادین و مفهومی با آیه ۳۵ سوره نور («نُورٌ عَلَىٰ نُورٍ») و تجلی هدایت الهی همپوشانی کامل دارد.
جمعبندی و توضیح کامل شیدان شید
واژه «شیدان شید» یک ترکیب اصیل پارسی با ریشهای در زبان پهلوی است که معنای درخشش بیکران و نورِ ناب را افاده میکند. این اصطلاح در تاریخ اندیشه، فراتر از یک لغت عامیانه، به عنوان یک کلیدواژه بنیادین در حکمت اشراق شیخ شهابالدین سهروردی جایگاه ویژهای یافته است. سهروردی با بهرهگیری از اصالت این واژه، آن را به عنوان معادل دقیق «نورالانوار» برای توصیف ذات احدیت و سرچشمه کل هستی به کار برده است.
در این دیدگاه معرفتشناختی، شیدان شید همان حقیقت مطلق و آگاهی خالصی است که هیچگونه ظلمت و عدم در آن راه ندارد. جهان هستی و تمام موجودات، جلوهها و پرتوهایی از این نور فیاض به شمار میروند که بر حسب مرتبه وجودی خود از آن بهرهمند شدهاند. از همین رو، این واژه با مفهوم قرآنی «نورٌ علیٰ نور» پیوند معنایی عمیقی برقرار میسازد.