یعنی چه
در اصطلاح فقهی و حقوقی، به سوگند دروغینی گفته میشود که فرد در امور مربوط به گذشته یا حال، با آگاهی کامل از کذب بودن آن ادا میکند. این کار معمولاً برای تضییع حقوق دیگران یا شهادت ناحق در دادگاه انجام میشود. علت نامگذاری آن به «غَموس» (غوطهورکننده) این است که این سوگند، فرد خطاکار را در گناه و سپس در آتش دوزخ فرو میبرد.
تلفظ
کلمه «یَمین» با فتح یاء و کلمه «غَموس» با فتح غین و ضم میم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنماهایی همچون «سوگند دروغین عمدی در فقه» یا «قسمی که صاحبش را در آتش فرو میبرد»، عبارت ۸ حرفی «یمین غموس» مد نظر است.
به عربی
این ترکیب کاملاً ریشه عربی دارد؛ «یمین» به معنی دست راست و مجازاً به معنی سوگند است و «غموس» از ریشه غمس به معنی فرو بردن در آب یا غوطهور ساختن است.
به فارسی
معادل مستقیم این اصطلاح فقهی در زبان فارسی، «سوگند دروغ» یا «قسم دروغ تضییعکننده حق» است که شخص با علم و عمد آن را به زبان میآورد.
در قرآن
عین ترکیب واژگانی «یمین غموس» در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم و مصداق آن در آیات متعددی به شدت محکوم شده است. از جمله در آیه ۹۴ سوره نحل که میفرماید: «و سوگندهای خود را مایه تقلب و فساد میان خود قرار ندهید تا گامی بعد از استواریش بلغزد».
نماد چیست
در فرهنگ و سنت اسلامی، این واژه نماد خیانت بزرگ به نام خدا، سقوط مستقیم در آتش جهنم و برکتزدایی از مال و زندگی است؛ به طوری که در حدیث نبوی آمده است اینگونه سوگندها خانهها را ویران و خالی از سکنه میکند.
جمعبندی و توضیح کامل یمین غموس
یمین غموس یکی از اصطلاحات غلیظ و تکاندهنده در فقه اسلامی و حقوق است که به معنای یاد کردن سوگند دروغ به صورت کاملاً عمدی و با آگاهی از کذب بودن آن است. این واژه از ریشه «غمس» به معنای غوطهور شدن گرفته شده و اشاره به این دارد که این گناه، فرد را به طور کامل در مواخذه الهی و آتش دوزخ غرق میسازد. مراجع فقهی معمولاً این اقدام را در جریان دعاوی، دادگاهها یا شهادتهای دروغین برای غصب اموال و حقوق مردم تبیین میکنند.
نکته متمایزکننده و بسیار مهم حقوقی و فقهی درباره یمین غموس این است که برخلاف سایر سوگندهای شکسته شده (مانند سوگند برای انجام کاری در آینده)، این گناه به قدری بزرگ و از گناهان کبیره است که با دادن کفارههای مادی نظیر اطعام فقرا یا روزه پاک نمیشود. تنها راه تطهیر و جبران آن، توبه واقعی به درگاه خدا، استغفار عمیق و از همه مهمتر، بازگرداندن کامل حقوق پایمالشده به صاحبان حق (ردّ مظالم) است.