یعنی چه
واژه مضجع در لغت به معنی محل دراز کشیدن، بستر و خوابگاه است. در ادبیات فارسی و فرهنگ مذهبی، این کلمه بیشتر به عنوان ادای احترام برای اشاره به مزار، مرقد و آرامگاه شریف بزرگان دین، امامان و اولیای الهی به کار میرود.
ریشه
این کلمه ریشه عربی دارد و اسم مکان بر وزن «مَفعَل» از ریشه «ض ج ع» (ضَجَعَ) است. از نظر لغوی به معنی «جای پهلو بر زمین گذاشتن» یا همان محل استراحت و خواب است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح ميم، سکون ضاد و فتح جیم به صورت «مَضْجَع» است. جمع تکسیر آن در زبان عربی «مَضاجِع» میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، کلمه مضجع به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «خوابگاه»، «بستر رو به پهلو»، «آرامگاه شریف» یا «مرقد» کاربرد دارد و یک واژه ۴ حرفی است.
به عربی
در زبان عربی نیز این واژه به طور دقیق به معنی بستر و محل استراحت است. برای مثال عبارت «مضجع الموت» به معنی آرامگاه ابدی یا محل مرگ استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی اصیل و دقیق این واژه شامل بستر، خوابگاه و آرامجای است. در کاربردهای معاصر و مذهبی، کلماتی مانند مرقد، مزار و مدفن بهترین برگردانهای آن به شمار میروند.
در قرآن
این واژه به صورت جمع (مَضَاجِع) در قرآن کریم آمده است؛ از جمله در آیه ۱۶ سوره سجده: «تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ» که به دوری پهلوهای شبزندهداران از بستر خواب اشاره دارد. همچنین در آیه ۱۵۴ سوره آلعمران واژه «مَضَاجِعِهِمْ» به معنی آرامگاهها یا محلهای مرگ به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مضجع
واژه «مضجع» یکی از کلمات ادیبانه و دقیق با ریشه عربی است که به طور مستقیم به مفهوم استراحت، خوابیدن و گذاشتن پهلو بر زمین اشاره دارد. این واژه در متون کهن و قرآن کریم به عنوان نمادی از بستر دنیوی و همچنین فانی بودن زندگی انسان به کار رفته است.
در زبان و ادبیات فارسی امروز، کاربرد این کلمه تعاملی محترمانه و معنوی پیدا کرده است؛ به طوری که ترکیبهایی مانند «مضجع شریف» یا «مضجع مطهر» صرفاً برای اشاره به آرامگاه پاک و مرقد مطهر بزرگان دین و اولیای الهی استفاده میشود و حس ارادت و پیوند روحی را منتقل میکند.