یعنی چه
«رکوعات» جمع مؤنث سالم واژه عربی «رکوع» است. در اصطلاح علوم قرآنی و تفسیر، به بخشها و تقسیمبندیهای موضوعی قرآن کریم گفته میشود. هر رکوع شامل مجموعهای از آیات (یک فراز) است که محتوا و معنای مشترکی دارند و با تغییر موضوع، آن رکوع نیز به پایان میرسد. تعداد کل رکوعات قرآن بنا بر قول مشهور ۵۴۰ رکوع است که این کار بیشتر در حوزه فقه اهل سنت برای تنظیم قرائت در نماز انجام شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حروف راء و کاف به صورت «رُکوعات» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «بخشهای موضوعی قرآن» یا «جمع رکوع در اصطلاح قرآنی»، کلمه ۶ حرفی «رکوعات» است.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی اسلامی از خود کلمه به صورت نگارش لاتین استفاده میشود و در ترجمههای عمومی به بخش یا پاراگرافهای قرآنی تعبیر میگردد.
به عربی
در زبان عربی نیز از همین اصطلاح برای تفکیک موضوعی مصاحف استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن «بخشهای موضوعی قرآن»، «دستهبندی آیات هممفهوم» و «فرازهای قرآنی» است که بر خلاف تقسیمات شمارشی (مانند جزء و حزب)، بر پایه معنای آیات استوار است.
در قرآن
خودِ کلمه «رکوعات» به عنوان یک اصطلاحِ تفکیک و تقسیمبندی در متن قرآن نیامده است و این اصطلاح بعدها توسط قرآنشناسان وضع شد. با این حال، ریشه کلمه یعنی «رکوع» و مشتقات فعلی و اسمی آن (مانند ارکعوا، راکعین) بارها در آیات قرآن به کار رفته است. در مصاحف چاپی، پایان هر رکوع را با نماد حرف «ع» روی آخرین کلمه آیه مشخص میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل رکوعات
واژه «رکوعات» جمع واژه عربی رکوع و از اصطلاحات کاربردی در علوم قرآنی است. این اصطلاح برخلاف تقسیمبندیهای سنتی و کمّی قرآن (مانند جزء، حزب و ربع) که صرفاً بر اساس تعداد صفحات یا حروف تنظیم شدهاند، یک تقسیمبندی کاملاً محتوایی و موضوعی است. هر رکوع نشاندهنده دستهای از آیات متوالی است که یک داستان، حکم فقهی یا مبحث اعتقادی مشخص را دنبال میکنند و با پایان یافتن آن مبحث، رکوع نیز تمام میشود.
تعداد کل رکوعات قرآن بنا بر قول مشهور ۵۴۰ رکوع است. فلسفه شکلگیری این تقسیمبندی به سنت قرائت قرآن در نمازها (بهویژه در مذهب اهل سنت و نماز تراویح) بازمیگردد؛ بدین ترتیب که نمازگزار پس از خواندن یک بخش موضوعی کامل، متوجه میشود که معنا تمام شده و میتواند به رکوع برود. در نسخههای خطی و چاپهای رایج شبهقاره و مصر، این بخشها با علامت و نماد حرف «ع» در حاشیه یا انتهای آیه مشخص میگردند.